ISP Proxy ve Residential Proxy Farkı: Hangisini Seçmeli?

Bir ajans düşünün: on müşterinin reklam ve mağaza panellerine her gün giriş yapıyor, bir yandan da aynı müşteriler için yirmi ülkeden fiyat topluyor. İki iş için de "ev interneti gibi görünen" bir IP gerekiyor, ama ihtiyaçlar birbirinin tersi. Panel tarafı her gün aynı adresten gelmek, fiyat toplama tarafı ise binlerce isteği çok sayıda adrese yaymak ister. ISP proxy ile residential proxy arasındaki fark tam bu noktada ortaya çıkar: ikisi de hedef sitenin gözünde bir internet servis sağlayıcısına ait IP ile görünür, fakat o IP'nin nerede durduğu, ne kadar süre sizde kaldığı ve neye göre faturalandığı farklıdır.

Bu yazıda karşılaştırmayı dört somut eksende kuruyoruz: IP kimin adına kayıtlı (ASN kaydı), IP fiziksel olarak nerede duruyor, ödeme neye göre yapılıyor ve aynı kimlik sizde ne kadar kalıyor. ASN'nin ne olduğunu ve sitelerin bir adresi "ISS" ya da "barındırma" diye nasıl etiketlediğini ayrıntılı anlatıyoruz; ardından kurulum farkına, iki türün eksilerine ve hangi işte hangisinin seçileceğine geçiyoruz.

ISP proxy ile residential proxy arasındaki temel fark nedir?#

ISP Proxy, "statik residential proxy" adıyla da anılır; iki ad aynı ürünü anlatır. Adres bloğu bir internet servis sağlayıcısının (ISS) adına kayıtlıdır, ama trafiği taşıyan makine bir evdeki modem değil, veri merkezindeki bir sunucudur. Size belirli sayıda IP atanır ve bu adresler kiralama süresi boyunca yalnızca sizde kalır. Tanımın ayrıntısı ürün sayfasında duruyor; burada karşılaştırmaya odaklanıyoruz.

Residential Proxy ise gerçek ev ve iş yeri bağlantılarından oluşan bir havuza tek bir ağ geçidi (gateway) üzerinden erişmenizi sağlar. Hangi IP'den çıkacağınızı siz seçmezsiniz; ülkeyi, şehri ve oturum süresini seçersiniz, ağ geçidi o ölçüte uyan bir adres atar.

İki ürünün ortak paydası, hedef sitenin IP sorgusunda karşısına bir barındırma şirketinin değil bir erişim sağlayıcısının çıkmasıdır. Bu ortak paydayı anlamak için önce ASN'ye bakmak gerekir.

ASN nedir ve bir IP'nin kime ait olduğunu nasıl gösterir?#

İnternet tek bir ağ değildir; her biri kendi yönlendirme kurallarını koyan on binlerce bağımsız ağın birbirine bağlanmasından oluşur. Bu ağların her birine otonom sistem (Autonomous System, AS) denir. RFC 1930 otonom sistemi, bir ya da birkaç işletmecinin yönettiği ve tek, açıkça tanımlanmış bir yönlendirme politikası olan IP önekleri grubu diye tanımlar. Bir erişim sağlayıcısı, bir bulut şirketi ya da bir üniversite kendi otonom sistemini işletebilir.

ASN (Autonomous System Number) bu ağın numarasıdır ve AS önekiyle yazılır. Numaralar başlangıçta 16 bitti; tükenmeye yaklaşınca RFC 6793 ile 32 bite genişletildi. Dağıtım hiyerarşiktir: IANA numara bloklarını beş bölgesel internet kayıt kurumuna verir, kurumlar da kuruluşlara dağıtır. Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgeye RIPE NCC bakar. RIPE NCC'nin AS numaraları sayfasında anlatıldığı gibi herhangi bir kuruluş, üye olarak ya da bir üyenin sponsorluğuyla ASN alabilir.

ASN'nin bir IP ile ilişkisi şöyle kurulur. Her otonom sistem, sahip olduğu ya da kullanım hakkını aldığı IP bloklarını komşu ağlara BGP protokolüyle duyurur: "şu adres aralığına giden trafik bana gelsin." Bu duyurular herkese açık yönlendirme tablolarında görünür. Dolayısıyla bir adresin hangi blokta olduğunu ve o bloğu hangi otonom sistemin duyurduğunu herkes sorgulayabilir. RIPEstat gibi açık araçlara bir IP yazdığınızda bloğu, duyuran ASN'yi ve o ASN'nin kayıtlı sahibini görürsünüz.

Proxy açısından önemli olan şudur: ASN'nin sahibi bir kuruluş adıdır, bir "tür" değildir. Kayıtta "bu ağ ev internetidir" diye bir alan bulunmaz. Bir adresin "ISS" mi "barındırma" mı sayılacağına kayıt kurumları değil, o kaydı yorumlayan üçüncü taraf veri tabanları karar verir. İki proxy türünün kader ortaklığı da burada başlar.

Siteler bir IP'yi "ISS" ya da "barındırma" diye nasıl sınıflandırır?#

Bir siteye bağlandığınızda karşı taraf tek tek ASN kaydı okumaz. Bu işi hazır IP istihbarat veri tabanlarına bırakır. Akış kabaca şöyledir:

1. İstek gelir. Sitenin güvenlik katmanı bağlantının kaynak IP adresini alır.
2. Veri tabanı sorgulanır. IP, yerelde tutulan ya da API ile erişilen bir veri tabanında aranır; cevap birkaç milisaniyede döner.
3. Etiket okunur. Cevapta ASN, kuruluş adı ve bir tür etiketi bulunur. Örneğin IPinfo, ASN dokümanında her ASN'ye isp, hosting, business, education ya da government türlerinden birini atadığını belirtir. MaxMind ise adres düzeyinde "residential", "hosting", "cellular" ve "business" gibi kullanıcı türleri tanımlar.
4. Kural uygulanır. Site bu etikete göre davranır: hosting etiketli trafiğe giriş sayfasında ek doğrulama gösterebilir, isp etiketli trafiği sıradan ziyaretçi gibi karşılayabilir.

Burada gözden kaçan ayrıntı, etiketin nasıl üretildiğidir. MaxMind, kullanıcı türü verisini yalnızca kayıt bilgisinden değil, trafik ve kullanım örüntülerinden de çıkardığını yazar. Yani sınıflandırma iki girdiyle yapılır: adres kimin adına kayıtlı ve o adres nasıl davranıyor.

Bu iki girdi, iki proxy türünün durumunu ayrı ayrı açıklar. Residential proxy'de ikisi de ev kullanıcısını gösterir: blok bir erişim sağlayıcısınındır, adresin arkasında gerçek bir abone hattı vardır. ISP proxy'de birinci girdi aynıdır, blok bir ISS'ye kayıtlıdır. İkinci girdi ise farklıdır: adres bir sunucuda durur, günün her saati açıktır ve ev hattına göre çok daha düzenli trafik üretir. Bu yüzden aynı blok bir veri tabanında isp, bir başkasında barındırma olarak görünebilir ve etiket zamanla değişebilir. "VPN ya da proxy algılandı" uyarısının bu etiketlerle ilişkisini VPN veya Proxy Algılandı Hatası Nedir? yazımızda, etiketin üzerine binen risk puanını da IP Fraud Score Nedir? yazımızda anlattık. Veri merkezi tarafının aynı sorguda nasıl göründüğü Residential ve Datacenter Proxy Farkları yazısında duruyor.

IP nerede duruyor: evdeki cihazda mı, veri merkezinde mi?#

Residential proxy'de isteğiniz ağ geçidinden çıkıp gerçek bir abone hattına, oradan hedef siteye gider. Arada bir ev bağlantısı olduğu için hız o hattın kapasitesine ve o andaki yüküne bağlıdır. Cihaz kapanabilir, modem yeniden başlayıp başka bir adres alabilir; ağ geçidi, çevrimdışı kalan çıkış noktasının yerine bir başkasını koyar. Ev hatlarında adresin neden sık değiştiğini Statik IP ve Dinamik IP Farkı yazısında, aynı genel IP'nin birçok abone arasında paylaşılmasını CGNAT Nedir? yazısında bulabilirsiniz.

ISP proxy'de arada ev yoktur. Adres ISS'ye kayıtlıdır ama veri merkezindeki bir sunucuya tanımlanmıştır; bağlantı omurgaya doğrudan çıkar. Gecikme düşük ve kararlıdır. Bedeli, yukarıda anlattığımız "davranış" girdisidir: sürekli açık ve yüksek kapasiteli bir adres, ev hattı gibi davranmaz.

Hücresel operatör IP'lerinin farklı mantığı için: Residential ve Mobil Proxy Arasındaki Farklar.

Dört eksende ISP ve residential karşılaştırması#

Faturalama neden farklı: IP başına mı, GB başına mı?#

Ölçü birimi, maliyetin doğduğu yeri izler. ISP proxy'de sağlayıcının gideri adres bloğu ve sunucudur; trafik omurgadan geçer ve birim maliyeti düşüktür. Bu yüzden ödeme IP başına ve aylıktır, kota yoktur. Proxynet'te tek kullanıcıya özel ISP IP'sinin aylık fiyatı ₺88 seviyesinden başlar, bakiye büyüdükçe ₺49 seviyesine iner.

Residential proxy'de her isteğin arkasında gerçek bir hat vardır ve kaynak kullanıldıkça maliyet doğar. Ödeme bu yüzden aktarılan veriye göredir: bakiye yüklersiniz, kullandığınız GB bakiyeden düşer, eşzamanlı bağlantı sınırı yoktur. Residential GB fiyatı ₺161 ile ₺74 arasındadır. Güncel kademeler ISP ve residential fiyat sayfalarında.

Hangisinin ucuza geldiğini kendi işinizi ölçerek bulursunuz:

• Residential maliyeti = aylık istek sayısı × ortalama yanıt boyutu × GB fiyatı.
• ISP maliyeti = gereken IP sayısı × IP başına aylık fiyat.

Hafif HTML sayfaları çeken, isteklerini çok sayıda adrese yayması gereken bir iş residential'da ucuza gelir. Görsel ağırlıklı sayfalar açan ve her gün saatlerce oturumda kalan bir iş ise GB sayacını hızla döndürür; aynı iş birkaç ISP IP'siyle sabit bir aylık bedele iner. Trafiği çok yüksek işler için yüksek bant genişlikli proxy sayfasına da bakabilirsiniz.

Kimlik süresi: aylık sabit IP mi, sticky oturum mu?#

Dördüncü eksen çoğu kararı tek başına verir: karşı taraf sizi ne kadar süre aynı adresle görmeli?

ISP proxy'de cevap "ay boyunca"dır. Adres kiralama süresince değişmez; süre dolmadan panelden uzattığınızda aynı IP ile devam edersiniz. Bu, Statik Proxy mantığının residential görünümlü hâlidir.

Residential proxy'de iki mod vardır. Rotating modda her istek havuzdan başka bir adresle çıkar. Sticky modda aynı adres, panelde seçtiğiniz oturum süresi boyunca sizde kalır; bu süreyi 1-60 dakika arasında siz belirlersiniz, aylarla ölçülmez. Ayrıntısı Sticky Proxy sayfasında. Sticky oturum bir sepet akışını ya da çok adımlı bir formu bitirmeye yeter; ertesi gün aynı adresi geri almayı ise garanti etmez, çünkü o ev hattı o sırada çevrimdışı olabilir. Rotasyon modlarının işleyişini IP Rotasyonu Nedir ve Nasıl Çalışır? yazısında ayrıca ele aldık.

Pratik kural: işiniz "oturum" ile ölçülüyorsa residential sticky yeter, "hesap ömrü" ile ölçülüyorsa ISP gerekir.

ISP proxy nasıl kullanılır, kurulumu residential'dan nasıl ayrılır?#

ISP proxy'de elinize bir liste geçer. Her satır ayrı bir IP'dir; hangi hesabın hangi satırı kullanacağına siz karar verirsiniz. Protokolü (HTTP, HTTPS ya da SOCKS5) panelden değiştirebilirsiniz. Kimlik doğrulama için iki yol vardır: kullanıcı adı-şifre ya da kendi sunucunuzun IP'sini izin listesine eklemek. İki yöntemin artı ve eksilerini Proxy Kimlik Doğrulama Yöntemleri yazısında karşılaştırdık.

Residential proxy'de tek bir ağ geçidi adresi vardır; arkasında bütün havuz durur. Ülke, şehir, ASN ve oturum süresi seçimlerini paneldeki Endpoint Oluşturucu'da yaparsınız, araç bu seçimleri kullanıcı adına işleyip kopyalanmaya hazır bir bağlantı satırı üretir. Kaç ülke seçerseniz seçin satırların hepsi aynı adrese ve porta bağlanır.

Biçim olarak fark şuna benzer:

ISP proxy          203.0.113.24:port:user:pass      her satır ayrı, sabit bir IP
                   203.0.113.87:port:user:pass
Residential proxy  pr.proxynet.io:8000:user:pass    tek adres, arkasında havuz

Tarayıcıda ya da kendi betiğinizde ikisi de aynı dört alanla tanımlanır: adres, port, kullanıcı adı, şifre. Fark, ISP'de her profile listeden ayrı bir satır yazmanız, residential'da ise aynı adresi farklı kullanıcı adı parametreleriyle çoğaltmanızdır. Profil başına proxy tanımlamayı Antidetect Tarayıcı Nedir? yazısında gösterdik.

ISP proxy'nin zayıf yanları nelerdir?#

Yanlış işe alınan ISP proxy para kaybıdır; eksileri bilmek seçimi kolaylaştırır.

• Komşu riski. ISP adresleri birbirini izleyen bloklardan gelir; aynı /24 alt ağındaki (256 adreslik blok) komşu adresler başka müşterilerde olabilir. Bir site tek bir IP yerine bütün bloğu kısıtlarsa, komşunun davranışının bedelini siz de ödersiniz. Blok düzeyinde engellemenin mantığı IP Kara Liste Nedir? yazısında.
• Sınırlı konum. ISS'lerle adres bloğu anlaşması her ülkede yapılamaz. ISP proxy'nin ülke listesi residential havuza göre kısadır, şehir düzeyinde seçim çoğu zaman yoktur.
• Yeniden sınıflandırma. Veri tabanları davranışa da baktığı için bugün isp görünen bir blok, bir süre sonra bazı servislerde barındırma olarak etiketlenebilir. Etiketi satın alırken ve kullanım sırasında kontrol edin.
• Rotasyon yok. Beş IP aldıysanız beş kimliğiniz vardır; binlerce isteği bu beş adrese yığarsanız hedef sitenin hız sınırına çabucak takılırsınız.

Residential proxy'nin zayıf yanları nelerdir?#

• Süreklilik garantisi yok. Çıkış noktası bir ev hattıdır; oturumun ortasında düşebilir. Uzun işlemleri sticky oturum süresine sığdırmanız gerekir.
• Değişken hız. Art arda iki istek çok farklı sürelerde dönebilir; gecikmeye duyarlı işlere uymaz.
• Trafik maliyeti öngörülemez olabilir. Ağır sayfalar ve otomatik oynayan videolar GB sayacını şişirir; tarayıcı otomasyonunda görsel ve medya yüklemeyi kapatmak ilk tasarruf adımıdır.
• IP izin listesi isteyen servislere uymaz. Karşı taraf "bize sabit IP'nizi bildirin" diyorsa dönen bir havuzla bu şartı karşılayamazsınız.

Hangi işte hangisi kullanılır?#

ISP proxy'nin uyduğu işler:

• Müşteri hesaplarını yöneten ajanslar. Her müşterinin reklam ya da mağaza hesabına, o hesaba ayrılmış sabit bir adresten girmek ek doğrulama istemlerini azaltır. Yalnızca yönetme yetkiniz olan hesaplar için geçerlidir; ayrıntılar sosyal medya proxy sayfasında.
• Pazaryeri mağaza panelleri. Satıcı paneline her gün aynı IP'den bağlanmak, ekip farklı şehirlerde çalışsa bile tutarlı bir giriş geçmişi bırakır: e-ticaret proxy.
• IP izin listesi isteyen API ve servisler. Ofis interneti dinamikse sabit çıkış adresini ISP proxy verir. Bu senaryonun sınırlarını API için Statik IP yazısında anlattık.

Residential proxy'nin uyduğu işler:

• Çok ülkeli ve yüksek hacimli veri toplama. İstekleri geniş bir havuza yaymak tek adrese binen yükü düşürür: veri kazıma.
• Konuma göre değişen içeriği görmek. Aynı ürünün fiyatı ya da aynı aramanın sonucu şehre göre değişiyorsa şehir hedefleme gerekir: fiyat takibi ve SEO proxy.
• Reklam doğrulama. Kampanyanın hedeflendiği il ve operatör kırılımında reklamın gerçekten göründüğünü kontrol etmek: reklam doğrulama.

Korumasız hedefler ve kendi sistemlerinizin testi için ikisi de fazladır; orada Datacenter Proxy yeter.

Seçim yaparken sık yapılan hatalar#

1. Hesap işine rotating residential almak. Her girişte başka şehirden görünen bir hesap, platformun güvenlik sistemine çalınmış hesap gibi görünür. Hesap işi sabit adres ister.
2. Toplu veri işine üç beş ISP IP'siyle girmek. Sabit adres rotasyonun yerini tutmaz; hız sınırı IP başına sayılır.
3. Residential'da trafiği ölçmeden bütçe yapmak. Önce küçük bir deneme koşup ortalama yanıt boyutunu ölçün, formülü ondan sonra doldurun.
4. IP türünü her sorunun cevabı sanmak. İstek hızı, tarayıcı parmak izi ve çerez davranışı da değerlendirilir. robots.txt'ye ve sitenin hız sınırına uymak IP seçiminden önce gelir.

Genel satın alma kontrol listesi için Proxy Satın Alırken Nelere Dikkat Edilmeli? yazısına bakabilirsiniz.

Karar rehberi#

Girişteki ajans örneğinin cevabı tablonun "ikisi birlikte" satırıdır. Bakiye bütün ürünlerde ortak olduğu için iki türü aynı hesaptan kullanmak ek bir kurulum gerektirmez.

Sık sorulan sorular#

Statik residential proxy ile ISP proxy aynı şey mi?#

Evet. "Statik residential", "ISP proxy" ve "statik ISP residential" adları aynı ürünü anlatır: bir internet servis sağlayıcısına kayıtlı, veri merkezinde barınan, kiralama süresince değişmeyen IP.

ISP proxy gerçek bir evden mi çıkıyor?#

Hayır. Adres bloğu bir ISS adına kayıtlıdır ve bu yüzden sorgularda erişim sağlayıcısı görünür, ama trafiği bir evdeki cihaz değil veri merkezindeki sunucu taşır.

Residential proxy'de aynı IP'yi bir ay tutabilir miyim?#

Tutamazsınız. Sticky oturum adresi panelde seçtiğiniz süre boyunca korur; bu süreyi en fazla 60 dakika olarak ayarlayabilirsiniz, aylarla değil. Bir ay boyunca aynı adres gerekiyorsa doğru ürün ISP proxy'dir.

ISP proxy'de trafik gerçekten sınırsız mı?#

Proxynet'in ISP proxy'lerinde kota ya da GB başına ek ücret yoktur; ödeme IP sayısına ve süreye göre yapılır. Sınırsız trafik hedef sitenin hız sınırını kaldırmaz: tek IP'den çok sık istek gönderirseniz site 429 döner.

Bir IP'nin ASN'sini ve türünü nasıl öğrenirim?#

IP'yi RIPEstat gibi açık bir araca yazdığınızda bloğu duyuran ASN'yi ve kayıtlı kuruluşu görürsünüz. Tür etiketi (ISS, barındırma, mobil) ise kayıtta yer almaz; onu IP istihbarat servisleri üretir ve servisten servise farklı çıkabilir. Konum bilgisinin neden tutarsız olabildiğini IP Adresinden Konum Bulunur mu? yazısında anlattık.

İkisini aynı projede birlikte kullanmak mantıklı mı?#

Çoğu ekip için mantıklı düzen budur. Kimlik taşıyan işler (panel girişleri, izin listesi isteyen servisler) birkaç sabit ISP IP'sine, hacim taşıyan işler (tarama, konum kontrolü) residential havuza verilir.

Özetle#

ISP proxy ile residential proxy aynı kapıdan girer: ikisinde de hedef site, ASN sorgusunda bir internet servis sağlayıcısı görür. Ayrıldıkları nokta, adresin nerede durduğu ve sizde ne kadar kaldığıdır. ISP proxy veri merkezinde barınan, ay boyunca değişmeyen, IP başına ödenen sınırsız trafikli adrestir; hesap ömrüyle ölçülen işlere uyar. Residential proxy gerçek ev hatlarından oluşan, GB başına ödenen, ülke ve şehir seçilebilen dönen bir havuzdur; hacimle ve konumla ölçülen işlere uyar. İki ürünü ve diğer türleri yan yana görmek için proxy ürünleri sayfamıza bakabilirsiniz.