دامنه (Domain) چیست و چگونه آن را ثبت کنیم؟

برای یک کسب‌وکار کوچک وب‌سایت راه می‌اندازید و اولین فرم می‌پرسد چه دامنه‌ای می‌خواهید. یا یک تأمین‌کننده از نشانی‌ای برایتان ایمیل می‌فرستد که به‌جای یک سرویس ایمیل رایگان به نام شرکت خودش ختم می‌شود و از خود می‌پرسید آن را چطور به دست آورده است. هر دو به دامنه (domain) می‌رسند: نشانی‌ای که در مرورگر تایپ می‌شود و بخشی از نشانی ایمیل که پس از @ می‌آید.

این نوشته توضیح می‌دهد دامنه چیست، بخش‌های آن چگونه خوانده می‌شوند، چه ارتباطی با DNS دارد و چگونه آزاد بودن یک نام را بررسی کنید و آن را ثبت کنید. تمدید و انقضا، تفاوت دامنه با URL و هاست، و اینکه هنگام اتصال از راه پروکسی چه کسی نام را به آدرس تبدیل می‌کند هم در ادامه آمده است.

دامنه چیست؟#

دامنه نامی ثبت‌شده و خوانا برای انسان است که به سرورهای پشت یک وب‌سایت، یک سرویس ایمیل یا هر دو اشاره می‌کند. رایانه‌ها یکدیگر را با آدرس آی‌پی پیدا می‌کنند؛ عددی مثل 192.0.2.10 که یک دستگاه را در اینترنت مشخص می‌کند. دامنه به این عدد نامی می‌دهد که آدم‌ها بتوانند به خاطر بسپارند و تایپ کنند.

دامنه‌ها بخشی از سامانه نام دامنه (DNS) هستند که سند ⁦RFC 1034⁩ آن را به شکل یک درخت شرح می‌دهد: ریشه‌ای بی‌نام در بالا، پسوندهایی مثل com زیر آن و نام‌های ثبت‌شده زیر آن‌ها. هر بخش میان دو نقطه یک برچسب (label) است که حداکثر 63 نویسه دارد و کل نام می‌تواند تا 255 نویسه باشد. حروف بزرگ و کوچک فرقی نمی‌کنند، پس Example.COM و example.com یک نام هستند.

دامنه نشانی را از خود ماشین هم جدا می‌کند: سایت می‌تواند به سرور دیگری منتقل شود و بازدیدکنندگان همچنان همان نام را تایپ کنند؛ فقط رکوردی که پشت نام است تغییر می‌کند.

دامنه از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟#

دامنه از راست به چپ خوانده می‌شود، از کلی‌ترین بخش تا جزئی‌ترین، و میان بخش‌ها نقطه می‌آید.

بخش قابل‌ثبت، یعنی نامی که واقعاً ثبت می‌کنید، نام سطح دوم همراه با پسوند آن است: example.com. برخی پسوندهای کشوری یک سطح از خودشان اضافه می‌کنند، مثل example.co.uk یا example.com.tr، و در این حالت بخش قابل‌ثبت هر سه برچسب است. هر چیزی در سمت چپ آن زیردامنه‌ای است که دارنده دامنه بدون اجازه گرفتن از کسی می‌سازد؛ به همین دلیل www.example.com، mail.example.com و shop.example.com همه به دارنده example.com تعلق دارند.

یک برچسب می‌تواند حرف، رقم و خط تیره داشته باشد، اما نمی‌تواند با خط تیره شروع شود یا تمام شود. نام‌هایی با حروف غیرلاتین یا حروف لاتین نشانه‌دار به شکلی ASCII ذخیره می‌شوند که با xn-- شروع می‌شود و punycode نام دارد.

تفاوت gTLD و ccTLD چیست؟#

gTLD (دامنه سطح بالای عمومی) پسوندی است که به کشور خاصی وابسته نیست، مثل .com، .org یا .shop. ccTLD (دامنه سطح بالای کد کشور) پسوندی دوحرفی برای یک کشور یا سرزمین است، مثل .de، .jp یا .tr، که از فهرست کدهای کشور ⁦ISO 3166-1⁩ گرفته می‌شود. فهرست دامنه‌های سطح بالای IANA، فهرست رسمی همه پسوندهای ریشه DNS، در 15 نوامبر 2026 تعداد 1,436 دامنه سطح بالای فعال را نشان می‌داد: 1,126 عمومی، 309 کشوری و .arpa که برای زیرساخت اینترنت نگه داشته می‌شود.

پسوندهای عمومی از قواعد ICANN پیروی می‌کنند، پس تمدید و انقضا نزد همه شرکت‌های ثبت دامنه یکسان است. پسوندهای کشوری قواعد رجیستری خودشان را دارند و برخی فقط ساکنان یا شرکت‌های محلی را می‌پذیرند. برای نمونه، .eu فقط برای شهروندان، ساکنان و سازمان‌های اتحادیه اروپا، ایسلند، لیختن‌اشتاین و نروژ باز است.

نام‌های کاربرد ویژه را اصلاً نمی‌توان ثبت کرد. پسوند .example و نام example.com که در اختیار IANA است برای مستندسازی رزرو شده‌اند؛ به همین دلیل این نوشته از آن‌ها استفاده می‌کند.

دامنه چگونه با DNS کار می‌کند؟#

ثبت دامنه، آن را همراه با اشاره‌ای به سرورهای نام شما به زون (zone) پسوندش اضافه می‌کند؛ این سرورها رکوردهایی را نگه می‌دارند که به بازدیدکنندگان می‌گویند وب‌سایت و ایمیل شما کجا هستند.

1. example.com را ثبت می‌کنید و سرورهای نام آن را تعیین می‌کنید؛ یعنی سرورهای DNS که برای این دامنه پاسخ می‌دهند و به آن‌ها نیم‌سرور (name server) هم گفته می‌شود. شرکت‌های ثبت دامنه و سرویس‌های هاست معمولاً سرورهای خودشان را به‌طور پیش‌فرض وارد می‌کنند.
2. رجیستری یک واگذاری (delegation) به زون .com اضافه می‌کند: برای example.com از این سرورهای نام بپرسید.
3. رکوردها روی سرورهای نام شما نگه داشته می‌شوند. رکورد A آدرس ⁦IPv4⁩ وب‌سایت را می‌دهد، رکورد AAAA آدرس ⁦IPv6⁩ آن را و رکورد MX سروری را که ایمیل‌های دامنه را دریافت می‌کند.
4. بازدیدکننده‌ای example.com را تایپ می‌کند. حل‌کننده DNS او، یعنی سروری که به‌جای دستگاه نام‌ها را جست‌وجو می‌کند، از یک سرور ریشه می‌پرسد و سپس از سرورهای .com، و این سرورها آن را به سرورهای نام شما می‌فرستند.
5. سرورهای نام شما با آدرس پاسخ می‌دهند و مرورگر به سرور پشت آن وصل می‌شود.

تغییر یک رکورد هم‌زمان به همه نمی‌رسد، چون حل‌کننده‌ها هر پاسخ را به اندازه زمان حیات (TTL) تعیین‌شده روی رکورد نگه می‌دارند. اینکه خود جست‌وجو چگونه انجام می‌شود و چطور سرور DNS دستگاه خودتان را عوض کنید، در نوشته DNS چیست؟ آمده است.

چگونه بفهمیم یک دامنه آزاد است؟#

سریع‌ترین راه، کادر جست‌وجو در سایت یک شرکت ثبت دامنه است که نشان می‌دهد نام زیر پسوندهایی که آن شرکت می‌فروشد آزاد است یا نه. برای دیدن اینکه نامی ثبت‌شده در اختیار چه کسی است و تا چه زمانی، از ICANN Lookup استفاده کنید؛ ابزار رایگان ICANN که داده‌های ثبت را مستقیم از رجیستری و شرکت ثبت دامنه می‌خواند.

ICANN Lookup از RDAP (پروتکل دسترسی به داده‌های ثبت) استفاده می‌کند که جانشین سرویس قدیمی‌تر WHOIS است و از 28 ژانویه 2025 منبع رسمی داده‌های ثبت برای پسوندهای عمومی است. ما همین نوع پرس‌وجو را از رایانه آزمایشی خودمان به سرور RDAP رجیستری .com فرستادیم: برای example.com تاریخ ثبت 14 اوت 1995، تاریخ انقضا، شرکت ثبت دامنه و کدهای وضعیتی مثل client transfer prohibited برگشت که جلوی انتقال دامنه به شرکت ثبت دامنه دیگری را می‌گیرد. یک نام ساختگی که کسی ثبتش نکرده بود پاسخ ⁦HTTP 404⁩ را برگرداند، یعنی «پیدا نشد».

اطلاعات شخصی معمولاً پنهان است: از زمان قوانین حفاظت از داده مثل GDPR اتحادیه اروپا، در سابقه عمومی دامنه، شرکت ثبت دامنه، تاریخ‌ها و وضعیت دیده می‌شوند، اما به‌ندرت نام یا نشانی دارنده. با این حال، پیدا نشدن سابقه هم تضمین نمی‌کند که بتوانید نام را ثبت کنید:

• نام‌های رزروشده و ویژه (premium). رجیستری‌ها برخی نام‌ها را کنار نگه می‌دارند یا با قیمت بالاتری می‌فروشند؛ جست‌وجو در سایت شرکت ثبت دامنه این را نشان می‌دهد.
• پسوندهای کشوری. بسیاری از رجیستری‌های کشوری ابزار جست‌وجوی خودشان را در سایتشان دارند.
• نام‌هایی که تازه منقضی شده‌اند. نامی که در مهلت تمدید است، تا هفته‌ها پیش از آزاد شدن ثبت‌شده نشان داده می‌شود.

چگونه دامنه ثبت کنیم؟#

دامنه را از راه یک شرکت ثبت دامنه (registrar) ثبت می‌کنید؛ شرکتی که ICANN یا رجیستری یک کشور به آن مجوز داده تا نام‌های زیر یک پسوند را بفروشد. شرکت‌های میزبانی و سایت‌سازها اغلب نماینده فروش (reseller) یکی از این شرکت‌ها هستند. راهنمای ICANN درباره فرایند ثبت، شمار شرکت‌های ثبت دامنه مجاز را بیش از 2,000 ذکر می‌کند.

1. نام را انتخاب کنید. کوتاه باشد و کسی که آن را می‌شنود بتواند درست بنویسدش، بدون خط تیره یا رقم‌هایی که مردم فراموش می‌کنند، و کپی علامت تجاری کس دیگری نباشد.
2. پسوند را انتخاب کنید. .com پسوندی است که بسیاری از مردم از روی عادت تایپ می‌کنند؛ پسوند کشوری به بازدیدکنندگان می‌گوید کجا فعالیت می‌کنید، اما اول شرایط ثبت آن را بخوانید.
3. در سایت یک شرکت ثبت دامنه جست‌وجو کنید و علاوه بر قیمت سال اول، که اغلب تخفیف دارد، قیمت تمدید را هم مقایسه کنید.
4. اطلاعات تماس درست وارد کنید. راهنمای ICANN نام، نشانی پستی، نشانی ایمیل و شماره تلفن را فهرست می‌کند؛ یادآوری‌های تمدید و تأییدهای انتقال به همان ایمیل می‌رسند.
5. مدت ثبت و تمدید خودکار را انتخاب کنید. پسوندهای عمومی را می‌توان هر بار برای یک تا ده سال ثبت کرد؛ تا وقتی روش پرداخت معتبر بماند، تمدید خودکار جلوی انقضای ناخواسته را می‌گیرد.
6. اگر سرویس حفظ حریم خصوصی ارائه می‌شود، آن را روشن کنید. این سرویس در سابقه عمومی به‌جای اطلاعات شما، اطلاعات تماس واسطه‌ای نشان می‌دهد که پیام‌ها را به شما می‌رساند.
7. دامنه را به سرویس‌هایتان متصل کنید. سرورهای نام شرکت ثبت دامنه را نگه دارید یا سرورهای نام شرکت میزبانی خود را وارد کنید و سپس رکوردهای وب‌سایت و ایمیل را اضافه کنید.

دامنه را در حساب کاربری خودتان یا شرکتتان ثبت کنید، حتی اگر یک طراح وب کار را انجام می‌دهد. دارنده دامنه (registrant)، یعنی شخص یا سازمانی که نامش در سابقه ثبت آمده است، حق استفاده از نام را دارد و همان کسی است که می‌تواند آن را تمدید یا منتقل کند.

وقتی دامنه منقضی می‌شود چه اتفاقی می‌افتد؟#

دامنه منقضی‌شده اول از کار می‌افتد و بعد آزاد می‌شود تا هر کسی بتواند ثبتش کند. برای پسوندهای عمومی، این ترتیب از قواعد تمدید و انقضای ICANN پیروی می‌کند:

1. یادآوری‌ها: شرکت ثبت دامنه حدود یک ماه و حدود یک هفته پیش از تاریخ انقضا، و یک بار دیگر ظرف پنج روز پس از آن، به دارنده دامنه ایمیل می‌زند.
2. انقضا: شرکت ثبت دامنه باید پیش از حذف نام، کار آن را متوقف کند؛ پس وب‌سایت و ایمیل از کار می‌افتند و هر صفحه‌ای که به‌جای آن‌ها نشان داده شود باید بگوید ثبت دامنه منقضی شده است.
3. مهلت تمدید (grace period): برخی شرکت‌های ثبت دامنه تا 45 روز تمدید دیرهنگام را می‌پذیرند، اغلب با هزینه اضافه.
4. دوره بازیابی (redemption): پس از اینکه شرکت ثبت دامنه نام را حذف کرد، دارنده دامنه می‌تواند ظرف 30 روز، معمولاً با هزینه‌ای بالاتر، آن را بازگرداند.
5. آزادسازی: پنج روز پس از آن، رجیستری نام را آزاد می‌کند و اولین کسی که آن را ثبت کند صاحبش می‌شود.

خطر به خاموش شدن وب‌سایت ختم نمی‌شود. هر کسی که نام را پس از شما ثبت کند، ایمیل‌هایی را که به نشانی‌های قدیمی شما فرستاده می‌شوند دریافت می‌کند و تصمیم می‌گیرد پیوندهایی که هنوز به آن اشاره می‌کنند چه چیزی نشان دهند. ایمیل تماس خود را روی دامنه‌ای جدا از دامنه‌ای که تمدید می‌کنید نگه دارید، چون وقتی example.com از کار بیفتد، یادآوری‌هایی که به info@example.com فرستاده می‌شوند هم دیگر نمی‌رسند.

تفاوت دامنه، URL و هاست چیست؟#

دامنه فقط نام است؛ URL نشانی کامل یک صفحه یا فایل است و هاست (میزبانی وب) سروری است که سایت را نگه می‌دارد.

می‌توانید دامنه‌ای داشته باشید که هیچ وب‌سایتی روی آن نیست، و یک وب‌سایت هم می‌تواند بدون دامنه اختصاصی، مثلاً روی زیردامنه یک سایت‌ساز، در دسترس باشد. شرکت ثبت دامنه و شرکت میزبانی می‌توانند یکی باشند یا دو شرکت جدا؛ دامنه فقط باید به سرور اشاره کند. اینکه یک سرویس هاست شامل چه چیزهایی است و چگونه آن را انتخاب کنید، در نوشته هاست چیست؟ توضیح داده شده است.

دامنه مشابه چیست؟#

دامنه مشابه نامی است که فقط با یک غلط تایپی یا یک نویسه شبیه با نامی واقعی فاصله دارد، مثل exarnple.com که در آن rn جای m نشسته است، تا کسانی که اشتباه تایپ می‌کنند یا سرسری می‌خوانند به سایتی برسند که صاحب واقعی کنترلی بر آن ندارد. این کار typosquatting نام دارد و اغلب صفحه‌های فیشینگ و فاکتورهای جعلی را با خود می‌آورد. پیش از ورود به حساب یا پرداخت، بخش قابل‌ثبت نشانی را حرف‌به‌حرف بخوانید؛ گونه‌های آن و اینکه برندها چگونه از خود دفاع می‌کنند، در نوشته typosquatting چیست؟ آمده است.

هنگام استفاده از پروکسی، چه کسی نام دامنه را حل می‌کند؟#

وقتی از پروکسی استفاده می‌کنید، بسته به پروتکل و برنامه، ممکن است نام دامنه به‌جای دستگاه شما در پروکسی حل شود، یعنی به آدرس آی‌پی تبدیل شود. پروکسی سروری است که به‌جای شما به سایت‌ها وصل می‌شود، پس سایت‌ها آدرس آی‌پی آن را می‌بینند، نه آدرس شما را.

با پروکسی HTTP یا HTTPS، مرورگر نام را به پروکسی می‌دهد و پروکسی آن را حل می‌کند. در SOCKS5 تصمیم با برنامه است. در curl، نشانی پروکسی‌ای که با socks5:// شروع شود باعث می‌شود curl خودش نام را حل کند و یک آدرس آی‌پی برای پروکسی بفرستد، در حالی که socks5h:// خود نام را به پروکسی می‌سپارد. یک سرور آزمایشی کوچک SOCKS5 روی رایانه ما این را تأیید کرد: با socks5:// یک آدرس آی‌پی به سرور رسید و با socks5h:// نام example.com.

این تفاوت به دو دلیل مهم است. حل نامی که در سمت شما انجام شود از شبکه خود شما می‌گذرد، پس حل‌کننده ارائه‌دهنده اینترنت شما همچنان هر نامی را که باز می‌کنید می‌بیند. همچنین سایت‌های بزرگ به پرس‌وجوهای DNS با سروری نزدیک به پرسش‌کننده پاسخ می‌دهند؛ پس حل نامی که در خانه انجام شود ممکن است درخواستی را که از پروکسی در کشوری دیگر بیرون می‌رود به سروری بفرستد که برای موقعیت خود شما انتخاب شده است. اگر برنامه‌ای را از راه پروکسی SOCKS5 ما عبور می‌دهید، بررسی کنید از کدام‌یک از این دو شکل استفاده می‌کند، چون همین تعیین می‌کند حل نام کجا انجام شود.

دامنه‌ها را کجا می‌بینید؟#

• در نوار آدرس مرورگر، میان https:// و اولین /.
• پس از @ در نشانی ایمیل، مثل name@example.com.
• در گواهی امنیتی پشت نماد قفل، که برای نام‌های دامنه مشخصی صادر می‌شود.
• در پیوندهای درون پیام‌ها، جایی که دامنه نشان می‌دهد چه کسی واقعاً صفحه را اداره می‌کند.
• در تنظیمات برنامه‌ها و روتر که نام میزبان (hostname) یا نشانی سرور می‌خواهند.

اشتباه‌های رایج#

• ثبت دامنه در حساب شخص دیگر. طراح یا کارمند سابقی که دامنه در اختیار اوست می‌تواند بگذارد منقضی شود یا آن را برای خودش نگه دارد.
• استفاده از نشانی‌ای روی همان دامنه به‌عنوان ایمیل تماس. وقتی دامنه از کار بیفتد، یادآوری‌ها هم دیگر نمی‌رسند.
• مقایسه فقط قیمت سال اول. قیمت تمدید همان مبلغی است که در سال‌های بعد هر سال می‌پردازید.
• منقضی شدن کارتی که در حساب ثبت شده است. تمدید خودکار بی‌صدا ناموفق می‌شود و دامنه هم همراه با آن منقضی می‌شود.
• انتخاب نامی که بلند گفتنش سخت است. خط تیره، رقم و حروف تکراری اشتباه تایپ می‌شوند.
• پاک کردن رکوردهای قدیمی هنگام انتقال به هاست جدید. وقتی رکورد MX همراه با وب‌سایت حذف شود، ایمیل هم متوقف می‌شود.

راهنمای انتخاب#

پرسش‌های متداول#

آیا می‌توان دامنه را برای همیشه خرید؟#

نه. ثبت دامنه حق استفاده از نام را برای مدتی که هزینه‌اش را پرداخته‌اید به شما می‌دهد؛ برای پسوندهای عمومی هر بار حداکثر ده سال. خرید یک‌باره وجود ندارد، اما نامی که به‌موقع تمدید کنید تا وقتی تمدیدش را ادامه دهید در اختیار شما می‌ماند.

TLD چیست؟#

TLD (دامنه سطح بالا) آخرین بخش نام دامنه، پس از آخرین نقطه، است: com در example.com و uk در example.co.uk. هر کدام را یک رجیستری اداره می‌کند و همه در زون ریشه IANA فهرست شده‌اند؛ این فهرست در 15 نوامبر 2026 شامل 1,436 پسوند فعال بود.

آیا دامنه همان وب‌سایت است؟#

نه. دامنه نام است؛ وب‌سایت مجموعه صفحه‌هایی است که روی یک سرور، معمولاً نزد یک شرکت میزبانی، ذخیره شده‌اند. دامنه می‌تواند بدون وب‌سایت وجود داشته باشد، مثلاً برای محافظت از یک برند یا برای دریافت ایمیل.

آیا دامنه به حروف بزرگ و کوچک حساس است؟#

نه. DNS نام‌ها را بدون توجه به بزرگی و کوچکی حروف مقایسه می‌کند، پس EXAMPLE.com و example.com به یک جا می‌رسند. بخشی از URL که پس از دامنه می‌آید، یعنی مسیر (path)، ممکن است روی برخی سرورها به بزرگی و کوچکی حروف حساس باشد.

چگونه بفهمم صاحب یک دامنه کیست؟#

نام را در ICANN Lookup جست‌وجو کنید، یا برای پسوندهای کشوری در ابزار جست‌وجوی رجیستری همان کشور. شرکت ثبت دامنه، تاریخ‌ها و وضعیت را می‌بینید؛ نام و اطلاعات تماس دارنده معمولاً پنهان است و بسیاری از شرکت‌های ثبت دامنه به‌جای آن یک فرم تماس یا نشانی واسطه ارائه می‌دهند.

آیا می‌توان دامنه رایگان گرفت؟#

به‌ندرت، دست‌کم به شکل ثبتی که به نام خودتان باشد. برخی سرویس‌های هاست دامنه را برای سال اول رایگان می‌دهند و برای تمدید هزینه می‌گیرند؛ سایت‌سازها یک زیردامنه رایگان روی دامنه خودشان می‌دهند که متعلق به خود آن‌ها می‌ماند. برای نامی که در کنترل خودتان باشد، آن را در حساب کاربری خودتان ثبت کنید.

خلاصه#

دامنه نشانی ثبت‌شده و خوانای وب‌سایت و ایمیل شماست که از راست به چپ خوانده می‌شود: پسوند، نام ثبت‌شده و سپس زیردامنه‌ها. DNS آن را از راه سرورهای نامی که رجیستری به آن‌ها اشاره می‌کند به نشانی سرورها تبدیل می‌کند. نام را در سایت یک شرکت ثبت دامنه یا در ICANN Lookup بررسی می‌کنید، با اطلاعات تماس درست ثبتش می‌کنید و با تمدید به‌موقع آن را نگه می‌دارید. اگر کارتان به اتصال از کشورهای دیگر نیاز دارد و می‌خواهید حل نام هم همان‌جا انجام شود، نگاهی به خدمات پروکسی ما بیندازید.