SOCKS5 Proxyler Nedir? Bilmeniz Gereken Her Şey

Tarayıcının proxy ayarını hiç dikkate almayan bir oyun istemcisi, sizden "SOCKS5 sunucusu" isteyen Telegram, DNS sorgularının ofis ağınızdan çıkmaması gereken bir veri toplama betiği: üçü de aynı protokole çıkar. SOCKS5 sizin adınıza bir bağlantı açar ve trafik ne olursa olsun baytları iki yönde taşır.

Bu yazıda SOCKS4, SOCKS5 ve genel olarak SOCKS iletişim protokolünü anlatıyoruz: bağlantının adım adım nasıl kurulduğu, UDP ve DNS'in proxy'den nasıl geçtiği, kurulum, satın almadan önce bakılacaklar ve sık görülen hatalar. Koddaki örnekleri yerel bir SOCKS5 sunucusunda test ettik.

SOCKS nedir?#

SOCKS proxy, internet üzerinden veri alışverişi yaparken arada aracı olarak çalışan bir sunucu türüdür. İstemci ile hedef sunucu arasında köprü görevi görür: istemci proxy'ye hangi adrese ve porta ulaşmak istediğini söyler, proxy bu bağlantıyı açar ve o andan sonra trafiği iki taraf arasında taşır. Hedef sunucu istemcinin değil, proxy'nin IP adresini görür.

SOCKS proxy'ler uygulama katmanındaki veri paketlerini işlemez, yani taşıdıkları verileri incelemez veya değiştirmez. SOCKS'un OSI modelinde HTTP'nin altında, 5. katmanda sayılmasının nedeni budur. Bu özelliği sayesinde SOCKS proxy'ler birbirinden çok farklı protokollerle çalışan uygulamalar için uygun bir çözümdür: bir oyun istemcisi, bir e-posta programı ve bir SSH oturumu aynı proxy'yi kullanabilir. OpenSSH bile ssh -D ile başlatıldığında yerel bir SOCKS sunucusuna dönüşür (OpenSSH kılavuzu).

İki ana versiyonu vardır: SOCKS4 ve SOCKS5. Bugün bir sağlayıcı "SOCKS" dediğinde SOCKS5'i kasteder.

Eski protokol SOCKS4 nedir?#

SOCKS4, SOCKS5'ten önce gelen ve yalnız TCP bağlantılarını yönlendiren sürümdür. İsteği çok kısadır: bir sürüm baytı, bir komut, hedef port, hedefin IPv4 adresi ve bir kullanıcı kimliği (SOCKS4 belirtimi).

SOCKS4'ün temel özellikleri#

• Yalnız TCP: giden bağlantılar için CONNECT, gelen bağlantılar için BIND komutu vardır. UDP desteği yoktur.
• Yalnız IPv4: hedef adres alanı dört bayttır, bu yüzden SOCKS4 proxy'ler yalnız IPv4 adreslerine bağlanabilir.
• Parola yok: kullanıcı kimliği (user ID) kullanıcıyı tanıtır ama oturum açtırmaz. Sunucu bu alanı identd (RFC 1413) ile karşılaştırabilir; bu da bir giriş sayılmaz. Pratikte SOCKS4 sunucuları erişimi istemcinin IP adresine göre denetler.
• DNS istemcide çözülür: istemci bağlanmak istediği alan adını kendisi çözüp proxy'ye IP adresi gönderir. SOCKS4a uzantısı bu eksiği kapattı: istemci alan adını gönderir, adı proxy çözer (SOCKS4a belirtimi).

SOCKS4 bugün eski araçlarda ve basit iç ağ aktarıcılarında yaşıyor. Eskiden oyunlarda da kullanılırdı, ama bugünün oyun istemcileri UDP'ye ve alan adı çözümlemesine ihtiyaç duyduğu için SOCKS4 kullanan oyun neredeyse kalmadı. Oyunlar için proxy tercih eden kişiler SOCKS5 kullanır. Yalnız SOCKS5 konuşan bir sunucu SOCKS4 isteklerini reddeder; aracınızın hangi sürümü gönderdiğini kontrol edin.

SOCKS5 proxy nedir?#

SOCKS5, protokolün güncel sürümüdür ve 1996'da RFC 1928 olarak yayımlandı. SOCKS4'ün ardından geliştirilen bu sürüm, modern uygulamaların ihtiyaç duyduğu şeyleri ekler:

• TCP ve UDP: CONNECT ve BIND'a ek olarak UDP ASSOCIATE komutu vardır. Bu sayede web trafiği, e-posta, dosya transferleri, sesli aramalar, DNS sorguları ve oyun trafiği SOCKS5 üzerinden geçebilir.
• Kimlik doğrulama: istemci ve sunucu bir yöntemde anlaşır: kimlik doğrulamasız, GSSAPI ya da RFC 1929'da tanımlanan kullanıcı adı ve parola. Ticari sağlayıcılar kullanıcı adı ve parola ya da IP whitelist kullanır.
• IPv6 desteği: hedef bir IPv4 adresi, bir IPv6 adresi ya da bir alan adı olabilir.
• DNS proxy tarafında çözülebilir: istemci yalnız alan adını gönderebilir; adı proxy çözer ve DNS sorgusu sizin ağınızdan hiç çıkmaz.

Kurulum için bir sunucu adresi, bir port ve çoğu zaman kullanıcı adı ile parola yeterlidir; bu açıdan SOCKS5, HTTP proxy kadar basittir. Asıl fark araçların desteğinde çıkar: Chrome SOCKS5 parolası gönderemez, iPhone ve Android'in Wi-Fi ayarları yalnız HTTP proxy kabul eder, bazı kütüphaneler de ek paket ister.

SOCKS5 bağlantısı nasıl çalışır?#

Her SOCKS5 oturumu, proxy'ye açılan TCP bağlantısı üzerinde kısa bir karşılıklı mesajlaşmayla, yani el sıkışmayla başlar. Adımlar RFC 1928'e göredir:

1. Selamlama. İstemci sürümü ve desteklediği kimlik doğrulama yöntemlerini gönderir, örneğin 05 02 00 02: kimlik doğrulamasız (0x00) ve kullanıcı adı/parola (0x02).
2. Yöntem seçimi. Sunucu seçtiği yöntemi döner, örneğin 05 02. Hiçbiri uygun değilse 05 FF gelir.
3. Kimlik doğrulama. İstemci kullanıcı adını ve parolayı, her birinin önüne uzunluğunu yazarak gönderir. Durum 0 başarı demektir.
4. İstek. İstemci bir komut (CONNECT = 1, BIND = 2, UDP ASSOCIATE = 3), bir adres türü (IPv4 = 1, alan adı = 3, IPv6 = 4), adresi ve portu gönderir.
5. Yanıt. Proxy bağlantıyı dener ve bir kodla cevap verir: 0 başarılı, 1 genel hata, 2 kurallar izin vermiyor, 3 ağa ulaşılamıyor, 4 sunucuya ulaşılamıyor, 5 bağlantı reddedildi, 6 TTL süresi doldu, 7 komut desteklenmiyor, 8 adres türü desteklenmiyor.
6. Aktarım. Proxy baytları iki yönde kopyalar. HTTPS'te TLS bu tünelin içinde çalışır, bu yüzden proxy yalnız şifreli veri görür.

Aşağıdaki betik bu adımları elle uygular, ardından tünel üzerinden httpbin.org ile TLS bağlantısı açar. Test sunucumuzda server picked method 0x2, auth status 0, reply code 0 satırlarını ve çıkış IP'sini yazdı; yanlış parolayla auth status 1 satırında durdu.

import socket
import ssl
import struct

PROXY_HOST, PROXY_PORT = "pr.proxynet.io", 1080
USER, PASSWORD = b"user", b"pass"
TARGET_HOST, TARGET_PORT = "httpbin.org", 443


def recv_exact(sock, n):
    data = b""
    while len(data) < n:
        chunk = sock.recv(n - len(data))
        if not chunk:
            raise ConnectionError("proxy closed the connection")
        data += chunk
    return data


sock = socket.create_connection((PROXY_HOST, PROXY_PORT), timeout=15)

# 1. Selamlama: sürüm 5, iki yöntem (0x00 kimlik doğrulamasız, 0x02 kullanıcı adı/parola)
sock.sendall(b"\x05\x02\x00\x02")
ver, method = recv_exact(sock, 2)
print("server picked method", hex(method))
if method == 0xFF:
    raise SystemExit("no acceptable authentication method: send credentials or whitelist your IP")

# 2. Kullanıcı adı/parola alt görüşmesi (RFC 1929)
if method == 0x02:
    sock.sendall(b"\x01" + bytes([len(USER)]) + USER + bytes([len(PASSWORD)]) + PASSWORD)
    _, status = recv_exact(sock, 2)
    print("auth status", status)  # 0 = başarılı
    if status != 0:
        raise SystemExit("wrong username or password")

# 3. Alan adıyla CONNECT isteği (ATYP 0x03): DNS'i proxy çözer
name = TARGET_HOST.encode()
sock.sendall(b"\x05\x01\x00\x03" + bytes([len(name)]) + name + struct.pack(">H", TARGET_PORT))
ver, rep, _, atyp = recv_exact(sock, 4)
print("reply code", rep)  # 0 = başarılı, 4 = sunucuya ulaşılamıyor, 5 = bağlantı reddedildi
if rep != 0:
    raise SystemExit(f"SOCKS5 request failed with REP={rep}")
addr_len = {1: 4, 4: 16}.get(atyp) or recv_exact(sock, 1)[0]
recv_exact(sock, addr_len + 2)  # bağlanan adres ve port, burada gerekmiyor

# 4. Bundan sonra soket düz bir tüneldir: TLS hedefle uçtan uca çalışır
tls = ssl.create_default_context().wrap_socket(sock, server_hostname=TARGET_HOST)
tls.sendall(b"GET /ip HTTP/1.1\r\nHost: httpbin.org\r\nConnection: close\r\n\r\n")
response = b""
while chunk := tls.recv(4096):
    response += chunk
print(response.decode(errors="replace").split("\r\n\r\n", 1)[1])

SOCKS5 UDP trafiğini nasıl taşır?#

Proxy, bağlandığınız porta gelen UDP'yi olduğu gibi iletmez. Süreç şöyle işler:

1. İstemci her zamanki TCP bağlantısını açar, kimliğini doğrular ve bir UDP ASSOCIATE isteği gönderir.
2. Proxy, UDP aktarıcısının (relay) adresini ve portunu döner.
3. İstemci her datagramı, hedef adresi ve portu taşıyan küçük bir başlıkla bu aktarıcıya gönderir. Aktarıcı datagramı hedefe iletir, gelen cevapları da aynı başlıkla paketleyip geri yollar.
4. Bu eşleşme, 1. adımdaki TCP bağlantısı açık kaldığı sürece geçerlidir.

Bunun işlemesi için iki tarafın da UDP ASSOCIATE'i desteklemesi gerekir. Örneğin Chrome, Chromium proxy belgesinde yazdığı gibi UDP'yi SOCKS5 üzerinden hiç taşımaz. Proxynet'in SOCKS5 hizmeti UDP'yi destekler. İki taşıma protokolünün farkını TCP ve UDP Farkı Nedir? yazımızda anlattık.

SOCKS4 ve SOCKS5 arasındaki farklar nedir?#

İki versiyon arasındaki temel farklar aşağıdaki tabloda. SOCKS4a'yı da ekledik, çünkü DNS eksiğini SOCKS5'ten önce o kapattı.

SOCKS5 yetkisiz kullanıcıları parolayla dışarıda tutar; SOCKS4 ise yalnız IP adresine göre süzebilir. SOCKS5 IPv6 hedeflere de ulaşır (IPv4 ve IPv6 Proxy Farkı: Hangisini Seçmelisiniz?) ve sesli arama, canlı yayın ve oyunlar için UDP taşır. Bu yüzden SOCKS4 artık neredeyse kimse tarafından kullanılmıyor; sağlayıcılar "SOCKS" başlığı altında SOCKS5 sunuyor.

SOCKS5 mi, HTTP proxy mi: hangisine ihtiyacınız var?#

HTTP(S) proxy web isteklerini anlar; SOCKS5 ise HTTP'den habersiz olarak her TCP ya da UDP bağlantısını taşır. Web trafiğinde ikisi de çalışır ve HTTP(S)'i destekleyen araç sayısı daha fazladır. Oyunlar, masaüstü uygulamaları, web dışı protokoller ve UDP söz konusu olduğunda çalışan seçenek SOCKS5'tir. Ayrıntılı karşılaştırmayı SOCKS ve HTTP Proxy Farkı: Hangisini Seçmeli? yazısında bulabilirsiniz.

socks5 ve socks5h farkı: DNS nerede çözülür?#

Bir SOCKS5 isteği hedefi IP adresiyle ya da alan adıyla belirtebilir. Adı kimin çözeceğini bu seçim belirler:

• cURL: socks5:// adı yerelde çözer; socks5h:// ya da --socks5-hostname çözümlemeyi proxy'ye bırakır (Everything curl).
• Python Requests ve HTTPX: aynı şemalar geçerlidir; Requests belgesi socks5h ile adın proxy'de çözüldüğünü belirtir.
• Firefox: "SOCKS v5 kullanırken vekil sunucu DNS'ini kullan" kutusu, Firefox 128'den beri varsayılan olarak açıktır.
• Chrome: SOCKS5 proxy kullanırken çözümlemeyi her zaman proxy'ye bırakır.

Test sunucumuzun kaydında socks5h:// ile gelen cURL isteği domain httpbin.org:443 olarak göründü. socks5:// ile gelen istek ise çıplak bir IP olarak geldi; yani ad sorgusu önceden yerel DNS sunucusundan geçmişti. Yerel çözümleme, ziyaret ettiğiniz her alan adını kendi ağınıza gösterir, bu yüzden uzak çözümlemeyi tercih edin. Sızıntı testleri WebRTC ve DNS Sızıntısı Nedir, Nasıl Önlenir? yazısında.

SOCKS5 proxy güvenli mi, trafiği şifreler mi?#

Hayır, şifrelemez. SOCKS5 trafiğinizin içeriğini değil, izlediği yolu değiştirir. HTTPS web sayfalarını zaten şifreler; bu durumda proxy yalnız hedefi ve portu öğrenir. TLS kullanmayan düz HTTP, FTP ya da e-posta trafiği ise okunabilir.

• Proxy parolası açık metin olarak gider. Bunu RFC 1929'un kendisi söyler. Başka hiçbir yerde kullanmadığınız bir parola seçin; ortak ağlarda IP whitelist kullanın.
• Proxy'yi işleten, bağlantılarınızı görür. Ücretli bir proxy'yi bilinen bir şirket işletir; ücretsiz SOCKS5 listelerindeki sunucuları kimin işlettiği belli değildir. Bu konuyu Ücretsiz Proxy ve Web Proxy Siteleri Güvenli mi? yazısında ele aldık.

Proxy'ye giden bağlantının da şifrelenmesi gerekiyorsa ssh -D 1080 user@server komutu, trafiği SSH içinde taşınan yerel bir SOCKS sunucusu açar.

SOCKS5 proxy nasıl kullanılır?#

Adım adım rehberler: Firefox, Windows ve Chrome, Telegram ve Proxifier.

Proxy'yi cURL ile test edin#

# DNS'i proxy çözer (önerilen)
curl -x "socks5h://user:pass@pr.proxynet.io:1080" https://httpbin.org/ip

# Aynı istek, ayrı seçeneklerle
curl --socks5-hostname pr.proxynet.io:1080 --proxy-user user:pass https://httpbin.org/ip

Yanıtta proxy'nin çıkış IP'si görünür. Diğer seçenekler cURL ile Proxy Nasıl Kullanılır? yazısında; yalnız tarayıcıyla yapılacak bir kontrol için Proxy Çalışıyor mu? Proxy Nasıl Test Edilir? yazısına bakın.

Python'da yeniden denemeli kullanım#

Bu betik ağdaki anlık aksaklıklarda yeniden dener, ama yeniden denemenin düzeltemeyeceği yapılandırma hatalarında hemen durur.

# pip install "requests[socks]"
import time

import requests

PROXY = "socks5h://user:pass@pr.proxynet.io:1080"  # socks5h = DNS'i proxy çözer
PROXIES = {"http": PROXY, "https": PROXY}

# Yapılandırma hataları: yeniden denemek bunları düzeltmez
FATAL = ("SOCKS5 authentication failed", "sent invalid data", "Missing dependencies for SOCKS")


def fetch(url, attempts=3):
    for attempt in range(1, attempts + 1):
        try:
            r = requests.get(url, proxies=PROXIES, timeout=(10, 30))
            r.raise_for_status()
            return r
        except (requests.ConnectionError, requests.Timeout, requests.exceptions.InvalidSchema) as exc:
            message = str(exc)
            if any(text in message for text in FATAL) or attempt == attempts:
                raise
            print(f"attempt {attempt} failed, retrying: {exc.__class__.__name__}")
            time.sleep(2 ** attempt)


start = time.perf_counter()
r = fetch("https://httpbin.org/ip")
print("exit IP:", r.json()["origin"], f"({time.perf_counter() - start:.2f}s)")

Testimizde betik çıkış IP'sini yazdı, yanlış parolada hemen hata verdi ve kapalı bir portta iki kez yeniden denedi. Buradaki portlar örnektir; sizin portlarınız panelde görünür.

SOCKS5 proxy'ler ne için kullanılır?#

• Online oyunlar. Oyun istemcileri kendi protokollerini ve çoğu zaman UDP kullanır; bir yönlendirme aracı bu trafiği SOCKS5'e gönderir. Bir örnek için Growtopia proxy sayfamıza bakabilirsiniz.
• Mesajlaşma uygulamaları. Telegram, kendi ayarlarında parolalı SOCKS5 kabul eder.
• Proxy ayarı olmayan programlar. Proxifier, herhangi bir masaüstü programını uygulama bazında SOCKS5'e yönlendirir.
• Veri toplama. DNS'in çıkış noktasında çözülmesi gereken scraper'lar SOCKS5'i socks5h ile kullanır. Ayrıntılar veri kazıma çözümlerimiz sayfasında.

Residential, mobil, ISP ya da datacenter: SOCKS5 proxy satın almadan önce nelere bakmalı?#

SOCKS5 bir IP türü değil, bir protokoldür. Bu yüzden SOCKS5 proxy satın almak, işinize uygun IP türünü ve araçlarınızla çalışan bir hizmeti seçmek demektir.

Özel (private) SOCKS5 proxy yalnız sizin kullandığınız bir IP'dir; residential ve mobil IP'ler ise ortak bir havuzdan gelir. Farklar için Residential ve Datacenter Proxy Farkları Nedir?, mobil IP'lerin nasıl çalıştığı için Mobil Proxyler Nedir? yazısına bakın. Satın almadan önce şunları kontrol edin:

1. UDP. Her SOCKS5 hizmeti UDP'yi taşımaz. Proxynet'inki taşır.
2. Kimlik doğrulama. Aracınız Chrome gibi SOCKS5 parolası gönderemiyorsa IP whitelist gerekir; Proxynet en fazla 10 IP'ye izin verir. İki yöntemin farkı Proxy Kimlik Doğrulama: User:Pass ve IP Whitelist yazısında.
3. Uzak DNS. socks5h'nin çalışması için hizmetin alan adı kabul etmesi gerekir.
4. Portlar ve kimlik bilgileri. Proxynet'te residential ve mobil aynı gateway adresini kullanır; HTTP ve SOCKS5 ayrı portlardadır. Paneldeki Endpoint Oluşturucu, kullanıcı adını ülke, şehir ve oturum seçiminizle hazır üretir.
5. Oturumlar. Sticky oturumlar (Proxynet'te 1-60 dakika) bir giriş akışı boyunca aynı IP'yi korur.
6. Önce test. cURL komutunu çalıştırın, konumu ve DNS sızıntısını kontrol edin.

Proxynet'in residential ve mobil havuzlarında toplam 160M IP var, bunların 140M'si residential. Mobil havuzda Türkiye'deki Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone hatları da bulunur. Ürün sayfaları: SOCKS5 Proxy, Residential Proxy, Mobil Proxy ve ISP Proxy. Diğer sorular için Proxy Satın Alırken Nelere Dikkat Edilmeli? yazısına göz atabilirsiniz. SOCKS5'i kimin hangi koşullarla sattığını yan yana görmek için En İyi SOCKS5 Proxy Sağlayıcıları - 2026 yazısına bakın.

Sık görülen SOCKS5 hataları ve çözümleri#

cURL 8.21, Python ve Chrome mesajlarını test sunucumuzda yeniden ürettik; eksik paket mesajı Requests kaynak kodundan alındı.

Python bu hataları bir Max retries exceeded satırının içine sarar; o satırı nasıl okuyacağınızı Max Retries Exceeded With URL Hatası Nedir, Nasıl Çözülür? yazısında anlattık.

Karar rehberi#

Sıkça sorulan sorular#

SOCKS5 hangi portu kullanır?#

Geleneksel olarak 1080 portunu. Sağlayıcılar çoğu zaman başka portlar kullanır, bu yüzden panelinizde gösterilen portu kullanın. Proxy portlarını 8080 Portu Nedir, Ne İşe Yarar? yazısında anlattık.

SOCKS5 ile VPN aynı şey mi?#

Hayır. VPN cihazın bütün trafiğini kendi sunucusuna kadar şifreler. SOCKS5 yalnız ayarladığınız uygulamaları kapsar ve şifreleme yapmaz. Farkların tamamı Proxy ve VPN Farkı: Hangisi Ne Zaman Kullanılır? yazısında.

SOCKS5 proxy ile residential proxy aynı şey mi?#

Hayır. SOCKS5, uygulamanızın proxy ile konuştuğu protokoldür; residential ise çıkış IP'sinin nereden geldiğini anlatır. Residential, datacenter, ISP ve mobil proxy'lerin hepsine HTTP ya da SOCKS5 ile bağlanılabilir.

SOCKS5 HTTPS sitelerle çalışır mı?#

Evet. TLS el sıkışması ve sertifika kontrolü istemciniz ile site arasında gerçekleşir, bu yüzden proxy sayfanın içeriğini okuyamaz.

iPhone ya da Android'de SOCKS5 kullanabilir miyim?#

Wi-Fi proxy ayarlarından kullanamazsınız; iki sistem de orada yalnız HTTP proxy kabul eder. Telegram gibi kendi proxy ayarı olan uygulamalar SOCKS5 kabul eder. Sistem genelinde kullanmak için aynı paketin HTTP(S) portunu girin; adımlar Android Telefonda Proxy Ayarları Nasıl Yapılır? yazısında.

Ücretsiz SOCKS5 proxy listeleri güvenli mi?#

Giriş yapılan hiçbir iş için güvenli değil. Ücretsiz bir sunucuyu kimin işlettiğini bilemezsiniz ve o sunucu şifrelenmemiş trafiği okuyabilir. Bu listeleri yalnız önemsiz denemelerde kullanın.

Özet#

SOCKS5, TCP ve UDP bağlantılarını içeriğini okumadan taşır ve pratikte her açıdan SOCKS4'ün yerini almıştır, ama trafiği şifrelemez. socks5h kullanın, SOCKS5 parolası gönderemeyen araçlarda IP whitelist'e geçin, oyun ve sesli arama için UDP desteğini kontrol edin. Aynı pakette SOCKS5 ve HTTP(S) erişimi için proxy servislerimize göz atabilirsiniz.