MAC Adresi Nedir? IP Adresinden Farkı ve Nasıl Bulunur?

Modeminizde ebeveyn denetimi kurarken ya da okulunuzun bilgi işlem birimi dizüstü bilgisayarınızı kaydetmek istediğinde form sizden bir "MAC adresi" ister. Modemin yönetim sayfasında bağlı her cihazın yanında 00-00-5E-00-53-1A gibi bir kod görürsünüz. Sonra telefonun ayarlarından MAC adresine bakarsınız ve modemin gösterdiği kodla aynı olmadığını fark edersiniz. Bir arıza yok: telefonlar ve bilgisayarlar artık her Wi-Fi ağında farklı bir adres kullanıyor.

Bu yazıda MAC adresinin ne olduğunu, iki yarısının ne anlama geldiğini ve ev ağında hangi işleri gördüğünü anlatıyoruz. IP adresiyle karşılaştırıyor, sitelerin onu görüp göremediğini açıklıyor ve Windows, Mac, iPhone, Android ve modemde nerede yazdığını gösteriyoruz. Sonda özel adresler, MAC filtreleme, sık yapılan hatalar ve bir karar tablosu var.

MAC adresi nedir?#

Bir ağa bağlanan her cihazda bu iş için küçük bir donanım parçası bulunur: ağ bağdaştırıcısı. Telefonunuzdaki Wi-Fi yongası bir ağ bağdaştırıcısıdır, dizüstü bilgisayarınızdaki Ethernet girişi de. MAC adresi (Media Access Control, ortam erişim denetimi adresi) bu bağdaştırıcının adresidir. Üretici onu fabrikada bağdaştırıcıya yazar; bu yüzden fiziksel adres ya da donanım adresi diye de anılır.

Bir cihazın her bağdaştırıcısı için ayrı bir MAC adresi vardır. Hem Wi-Fi'si hem Ethernet girişi olan bir dizüstü bilgisayarın iki adresi olur; iPhone da Wi-Fi adresini ve Bluetooth adresini ayrı ayrı listeler.

IP adresi ile MAC adresi iki farklı soruyu cevaplar. IP adresi, internete verinin hangi eve gideceğini söyler. MAC adresi ise modeme, evin içinde hangi cihazın o veriyi alacağını söyler.

MAC adresi neye benzer?#

MAC adresi 48 bit uzunluğundadır ve altı çift hâlinde 12 onaltılık karakterle (0-9 arası rakamlar ile A-F arası harfler) yazılır. Windows çiftleri kısa çizgiyle ayırır (00-00-5E-00-53-1A); Mac, iPhone, Android ve çoğu modem iki nokta üst üste kullanır (00:00:5E:00:53:1A). Büyük ve küçük harf arasında fark yoktur. Bu yazıdaki örnek adres, RFC 9542'nin belgelerde kullanılmak üzere ayırdığı bir bloktan alındı; gerçek bir cihaza ait değildir.

İki yarısı ne anlama gelir?#

İlk üç çift OUI (Organizationally Unique Identifier) denen üretici kodudur. Ethernet ve Wi-Fi standartlarının arkasındaki kuruluş IEEE, bu kodları şirketlere dağıtır ve hangi kodun kime ait olduğunu yayımlar. IEEE Kayıt Otoritesinin açıklamasına göre şirket bu koda kendi belirlediği 24 biti, yani son üç çifti ekler; böylece ürettiği her bağdaştırıcı kendine ait bir adres alır. IETF'in rastgele ve değişen MAC adresleri üzerine hazırladığı RFC 9724 raporu da adresi aynı şekilde ikiye ayırır. Bazı modemlerin cihaz listesinde bir marka adı gösterebilmesi bu sayededir.

Bilmeye değer bir istisna var. Adresin ikinci karakteri 2, 6, A ya da E ise (örneğin 02:… ya da DA:…), ilk çiftteki bir bit adresi yerel olarak atanmış diye işaretler: adresi fabrika değil, yazılım belirlemiştir. Telefonların ve bilgisayarların kullandığı özel Wi-Fi adresleri bu türdendir; üretici aramasında onlar için bir sonuç çıkmaz.

MAC adresi ne işe yarar?#

• Ağ içinde veriyi teslim etmek. Wi-Fi ya da Ethernet üzerinden giden her veri parçası, göndericinin ve alıcının MAC adresini taşır. Modeminiz her cevabı doğru cihaza bu adresle ulaştırır.
• Bağlı cihazlar listesi. Modemin yönetim sayfası cihazları ad, yerel IP ve MAC adresiyle listeler. Wi-Fi'nize nelerin bağlı olduğunu görmenin en kolay yolu budur.
• Sabit yerel adres. Modem yerel adresleri, ağa katılan her cihaza otomatik adres veren DHCP sistemiyle dağıtır. Yönetim sayfasından bir yazıcının ya da oyun konsolunun her seferinde aynı yerel IP'yi almasını sağlayabilirsiniz; DHCP rezervasyonu denen bu ayar cihazı MAC adresinden tanır.
• Ebeveyn denetimi. Modem uygulamalarındaki süre sınırları ve filtreler çoğu zaman cihazın MAC adresine bağlanır.
• Kayıt listeleri. Bazı okul, yurt ve iş yeri ağları yalnız MAC adresi önceden kaydedilmiş cihazları içeri alır.

Bir siteyi açarken MAC adresi nasıl çalışır?#

Dizüstü bilgisayarınızdan bir siteye giden tek bir isteği izlerseniz MAC adresinin nerede durduğunu görürsünüz:

1. Sitenin adını yazarsınız. Bilgisayar sitenin IP adresini bulur ve sitenin ev ağınızda olmadığını görür; bu yüzden veri önce modeme gitmelidir.
2. Bilgisayar modemin yerel IP'sini (çoğu zaman 192.168.1.1) bilir, ama MAC adresine de ihtiyaç duyar. Ağdaki bütün cihazlara sorar: "192.168.1.1 kimde?" Buna ARP (Address Resolution Protocol, adres çözümleme protokolü) denir ve 1982'de RFC 826 ile tanımlanmıştır. Modem cevap verir, bilgisayar da her pakette yeniden sormamak için cevabı küçük bir tabloda saklar.
3. Bilgisayar veriyi çerçeve denen bir zarfa koyar. Zarfın üstünde "benim MAC adresimden modemin MAC adresine" yazar; içinde ise siteye gönderilmiş IP paketi vardır.
4. Modem zarfı açıp atar, yerel IP'nizin yerine internet sağlayıcınızın ona verdiği dış IP'yi koyar ve paketi kendi adresini taşıyan yeni bir zarfla sağlayıcının hattına gönderir.
5. Yol üzerindeki her durakta aynı iş, yeni bir MAC adresi çiftiyle tekrarlanır. Paket siteye ulaştığında dış IP'nizi taşır; bilgisayarınızın MAC adresinden ise hiçbir iz kalmamıştır.
6. Cevap dış IP'nize geri gelir ve modem onu bilgisayarınızın MAC adresine teslim eder.

MAC adresi ile IP adresi arasındaki fark nedir?#

Dış IP'nizin değişip değişmeyeceği hattınızın türüne bağlıdır; bunu Statik IP ve Dinamik IP Farkı yazımızda anlattık. Bazı hatlarda tek bir dış IP'yi birçok abone paylaşır; bu düzen CGNAT Nedir, Nasıl Anlaşılır? yazısında açıklanıyor. İki IP türünün kendisi ise IP Adresi Nedir? yazısının konusu.

Siteler MAC adresinizi görebilir mi?#

Hayır. Cihazınızın MAC adresi yalnızca yol üzerindeki ilk cihaza, yani evde modeminize kadar gider. Girdiğiniz siteler, uygulamaların sunucuları ve "IP adresim" siteleri onu hiç almaz; dış IP adresinizi görür.

MAC adresinizi kimler görebilir?

• Modeminiz ve bağlı olduğunuz ağı işleten kişi ya da kurum, örneğin otel, kafe ya da iş yeriniz.
• Aynı ağdaki diğer cihazlar, çünkü yukarıdaki ARP örneğindeki gibi sorular ağdaki herkese gider.
• Yakınınızda Wi-Fi sinyali dinleyen herkes, siz bir ağa bağlanmadan önce bile. Ağ arayan bir telefon ya da bilgisayar, içinde MAC adresi bulunan sinyaller yayar. Microsoft'un Wi-Fi yardım sayfası, alışveriş merkezleri ve mağazalar gibi yerlerin bu adresle cihazın hareketini izleyebileceğini belirtiyor.

İki ayrıntı daha var. Android 10 ve sonrasında sıradan uygulamalar telefonun fabrika MAC adresini okuyamaz; Android geliştirici belgeleri bunu yalnız kurumların kurduğu cihaz yönetimi uygulamalarına bırakıyor. IPv6'nın ilk yıllarında ise bazı cihazlar dış IPv6 adreslerinin bir bölümünü MAC adresinden türetiyordu; yani adres o zaman sitelere ulaşıyordu. RFC 8064 bu uygulamayı önermiyor; güncel sistemlerin çoğu da dışarıya giden bağlantılarda RFC 8981 belgesinde anlatılan rastgele, geçici IPv6 adreslerini kullanıyor.

Sitelerin gördüğü şey IP adresinizdir; bu adres sağlayıcınızı ve yaklaşık konumunuzu ele verir (IP Adresinden Konum Bulunur mu?). Buna tarayıcınızın özellikleri eklenir (Tarayıcı Parmak İzi Nedir?). Sitelerin sizi başka bir adresle ya da başka bir konumda görmesini istiyorsanız değiştirmeniz gereken MAC değil, IP adresidir. Residential Proxy, belirlediğiniz tarayıcıya ya da uygulamaya, seçtiğiniz ülke ve şehirdeki bir ev bağlantısından IP adresi verir; MAC adresiniz her durumda evinizde kalır.

MAC adresi nasıl bulunur?#

Windows 11#

1. Ayarlar > Ağ ve internet bölümünü açın.
2. Wi-Fi'yi ve ardından bağlı olduğunuz ağı seçin; kabloyla bağlıysanız Ethernet'i seçin.
3. Aşağı kaydırıp Fiziksel adres (MAC) satırına bakın.

Microsoft'un ağ ayarları sayfasında anlatıldığı gibi, IPv4 adresinizin yazdığı sayfa da burasıdır.

Mac#

1. Elma menüsü > Sistem Ayarları'nı seçin ve kenar çubuğunda Ağ'ı tıklayın.
2. Kullandığınız bağlantıyı (örneğin Wi-Fi) seçip Ayrıntılar'ı tıklayın.
3. Donanım'ı tıklayın. MAC adresi satırı o bağdaştırıcının adresini gösterir.

iPhone ve iPad#

Ayarlar > Genel > Hakkında bölümüne gidin ve aşağı kaydırarak Wi-Fi adresini bulun. Bu, telefonun kendi adresidir ve seri numarasıyla Bluetooth adresinin yakınında listelenir. Özel Wi-Fi Adresi ev ağınızda açıksa (varsayılan ayar budur) modeminiz telefonu başka bir adresle görür.

Android#

Google Pixel telefonlar için Google'ın yardım sayfası iki yer gösteriyor:

1. Ayarlar > Telefon hakkında bölümüne gidip aşağı kaydırarak Kablosuz MAC adresi'ne bakın. Bu, telefonun kendi adresidir.
2. Tek bir ağda kullanılan adres için (Android 10 ve sonrası): Ayarlar > Ağ ve internet > İnternet'e gidin, ağınızın yanındaki ayarlar simgesine dokunun ve Rastgele MAC adresi'ne kadar kaydırın.

Diğer markalarda menü adları farklı olabilir. Bulamazsanız Ayarlar'ın üstündeki arama kutusuna "MAC" yazın.

Modem#

Modemin kendi MAC adresi genellikle altındaki ya da arkasındaki etikette, Wi-Fi adı ve şifresinin yakınında yazar. Adres, tarayıcıya modemin adresini (örneğin 192.168.1.1 ya da 192.168.0.1) yazarak açtığınız yönetim sayfasında da görünür. TP-Link modemlerde TP-Link SSS sayfası Status (Durum) sayfasının LAN bölümünü gösteriyor. Aynı sayfada genellikle bağlı her telefonun ve bilgisayarın MAC adresini gösteren bir cihaz listesi de bulunur.

İleri seviye: tek komutla bütün MAC adresleri#

Windows'ta tek bir komut bütün ağ bağdaştırıcılarını birlikte listeler. Başlat menüsüne cmd yazın, Komut İstemi'ni açın ve şunu çalıştırın:

getmac /v

Her bağdaştırıcının MAC adresi Physical Address (fiziksel adres) sütunundadır. Aşağıda Windows 11 kullanan bilgisayarlarımızdan birinin çıktısı var; gerçek adres, belgeler için ayrılmış bir örnek adresle değiştirildi:

Connection Name Network Adapter Physical Address    Transport Name
=============== =============== =================== ==========================================================
Ethernet        Realtek PCIe Gb 00-00-5E-00-53-1A   \Device\Tcpip_{...}

Windows Türkçe olsa da sütun adları İngilizce kalır. Komutun seçenekleri Microsoft'un getmac başvuru sayfasında listeleniyor.

Özel ve rastgele MAC adresi nedir?#

Hiç değişmeyen bir fabrika adresi, cihazı izlemeyi kolaylaştırır. Apple özel Wi-Fi adresi sayfasında bunu açıkça söylüyor: bir cihaz her ağda aynı Wi-Fi adresini kullanırsa ağ operatörleri ve diğer gözlemciler zamanla bu adresi cihazın ağ etkinliği ve konumuyla ilişkilendirebilir. Bu yüzden telefonlar ve bilgisayarlar artık her ağ için kendi ürettikleri ayrı bir adres kullanıyor. Buna özel ya da rastgele MAC adresi deniyor.

• iPhone, iPad ve Mac. Ayarın adı Özel Wi-Fi Adresi (iOS 14 ve sonrası; Mac'te macOS Sequoia 15 ve sonrası). iOS 18'den itibaren üç seçenek var: Kapalı donanım adresini kullanır; Sabit o ağda tek bir özel adresi korur ve WPA2 ya da daha güçlü güvenlik kullanan ağlarda varsayılandır; Dönüşümlü Kullanılan her iki haftada bir yeni bir özel adrese geçer ve zayıf güvenlikli ya da güvenliksiz ağlarda varsayılandır. iPhone'da Ayarlar > Wi-Fi'ye gidin, ağın yanındaki Daha Fazla Bilgi düğmesine ve ardından Özel Wi-Fi Adresi'ne dokunun. Mac'te aynı menü Sistem Ayarları > Wi-Fi bölümünde, ağın yanındaki Ayrıntılar düğmesinin altındadır.
• Android. Android 10'dan beri telefonlar varsayılan olarak her ağ için ayrı bir rastgele MAC adresi kullanır; bu adres o ağın ayarlar ekranında görünür.
• Windows 11. Ayarlar > Ağ ve internet > Wi-Fi > Rastgele donanım adresleri seçeneği bu özelliği bütün ağlar için açar. Tek bir ağ için aynı sayfadaki Bilinen ağları yönet'i açın, ağı seçin ve seçeneği orada açın. Microsoft bunun yalnız Wi-Fi donanımı destekliyorsa çalıştığını belirtiyor.

Özel adres, cihazı MAC adresinden tanıyan özelliklerle çakışabilir: modemdeki sabit yerel IP, ebeveyn denetimi ya da yalnız kayıtlı cihazları kabul eden bir ağ. Apple'ın iPhone kılavuzu bu durumlardan ikisini kendisi sayıyor: ebeveyn denetimi ve iPhone'u ağa katılma izni olan bir cihaz olarak tanıması gereken ağlar. Ev modeminiz için çoğu zaman Sabit seçeneği yeterlidir: telefon o ağda tek bir özel adres kullanır, siz de modemin cihaz listesinde görünen adresi kaydedersiniz. Donanım adresini şart koşan bir ağda ise özel adresi yalnız o ağ için kapatın.

MAC adresinizi değiştirmek sitelerin gördüğü şeyi değiştirmez, çünkü siteler onu zaten hiç görmez. En fazla cihazınız yeni bir yerel IP alır; modem onu yeni bir cihaz sanabilir.

MAC filtreleme Wi-Fi'yi korumak için iyi bir yol mu?#

MAC filtreleme, yalnız listedeki MAC adreslerinin ağa katılmasına izin veren bir modem ayarıdır. Kilit gibi görünür, ama Apple'ın önerilen modem ayarları rehberi bu özelliği kapalı tutmanızı ve ona güvenmemenizi söylüyor. MAC adresleri kolayca kopyalanabilir ya da değiştirilebilir; yani dışarıdan biri listenizdeki bir adresle ağa katılabilir. Filtre, ağdaki başkalarının trafiği izlemesini de engellemez. Özel adresler yüzünden kendi telefonunuzu da dışarıda bırakabilir.

İşe yarayan koruma, güvenlik modu ve şifredir. Apple aynı rehberde WPA3 Kişisel'i, eski cihazlarla uyum için de WPA2/WPA3 Geçici modunu, güçlü bir şifreyle birlikte öneriyor.

MAC adresine ne zaman ihtiyaç duyarsınız?#

• Yazıcıya ya da konsola sabit yerel adres vermek. Cihazın MAC adresini modemin rezervasyon listesine eklersiniz. Değişen ve sabit kalan adreslerin farkını Statik IP ve Dinamik IP Farkı yazısında karşılaştırdık.
• "IP adresi çakışması" uyarısını gidermek. Modemin cihaz listesi her yerel IP'yi bir MAC adresiyle eşleştirir; çakışan cihazı bulmak böylece kolaylaşır. Bilgisayarda yerel adresin nasıl ayarlandığı IP Adresi Nasıl Değiştirilir? yazısında.
• Otel ya da kafe Wi-Fi'sine yeniden giriş yapmak. Bazı giriş sayfaları cihazı MAC adresinden hatırlar; adres dönüşümlüyse giriş sayfası yeniden karşınıza çıkabilir. Ağ sahibinin neleri görebildiğini Halka Açık Wi-Fi Güvenli mi? yazısında anlattık.
• Sitelerin gördüğü adresi değiştirecek aracı seçmek. VPN de proxy de MAC adresinizi değil, IP adresinizi değiştirir; hangisinin hangi işe uyduğu Proxy ve VPN Farkı yazısında.

Sık yapılan hatalar#

• "MAC" ile "Mac"i karıştırmak. MAC adresinin Apple'ın Mac bilgisayarlarıyla ilgisi yoktur. İnternete bağlanan her telefonun, bilgisayarın, televizyonun ve konsolun bir MAC adresi vardır.
• "Hakkında" ekranındaki adresi modeme yazmak. Özel adres açıksa modem başka bir adres görür. Adresi modemin cihaz listesinden ya da Android'de Rastgele MAC adresi satırından alın. Google ebeveyn denetimi için iki adresi de eklemenizi öneriyor.
• Ağ ayarlarını sıfırlayıp ebeveyn denetimini kaybetmek. Apple'a göre cihazdaki tüm içerik ve ayarlar silindikten ya da ağ ayarları sıfırlandıktan sonra cihaz, ağa bir sonraki katılışında yeni bir özel adres kullanır. Eski adrese bağlı kurallar işlemez olur.
• MAC adresini sitelerden gizlemeye çalışmak. Siteler onu hiç almaz. Yalnız MAC adresini değiştiren bir araç, sitenin gördüğü hiçbir şeyi değiştirmez.
• Wi-Fi adresi yerine Bluetooth adresini kopyalamak. iPhone'da ikisi de aynı "Hakkında" ekranında yer alır.

Karar rehberi#

Sıkça sorulan sorular#

İki cihazın MAC adresi aynı olabilir mi?#

Fabrika adresleri benzersiz olacak şekilde tasarlanır: her üretici kodu tek bir şirkete aittir, şirket de her bağdaştırıcıya ayrı bir ikinci yarı verir. Ancak yazılım istenen adresi atayabildiği için iki cihaz yine de aynı adrese sahip olabilir. Aynı ağda bu olursa modem ikisini ayırt edemez ve iki bağlantı da sorun çıkarmaya başlar.

MAC adresi konumumu gösterir mi?#

Sitelere göstermez, çünkü siteler onu hiç almaz. Adresin kendisinde konum bilgisi yoktur, yalnız üretici kodu vardır. Gizlilik kaygısı yereldir: yakındaki kişiler adresi Wi-Fi sinyallerinde görüp aynı cihazı farklı yerlerde tanıyabilir. Özel adreslerin önlediği şey tam olarak budur.

MAC adresi IMEI ya da seri numarasıyla aynı şey mi?#

Hayır. IMEI telefonu mobil şebekede tanımlar, seri numarası cihazı üreticisi için tanımlar, MAC adresi ise Wi-Fi ya da Ethernet bağdaştırıcısını yerel ağda tanımlar. iPhone'un "Hakkında" ekranı üçünü ayrı ayrı listeler.

MAC adresimi bilen biri cihazıma girebilir mi?#

Adres tek başına cihazınıza erişim sağlamaz. İzin verdiği şey kopyalamaktır: biri kendi cihazına sizin adresinizi vererek MAC filtresini aşabilir. MAC filtresinin Wi-Fi şifresinin yerini tutmamasının nedeni budur.

VPN ya da proxy MAC adresimi gizler mi?#

Gizleyecek bir şey yoktur, çünkü siteler MAC adresini zaten görmez. VPN ya da proxy, sitelerin gördüğü IP adresini değiştirir. Kendi ağınızda ise modem, cihazınızın MAC adresini (ya da özel adresini) eskisi gibi görür.

MAC adresimi değiştirirsem IP adresim de değişir mi?#

Dış IP'niz değişmez; siteler sağlayıcınızın modeminize verdiği adresi görmeye devam eder. Yerel IP'niz değişebilir, çünkü modem yeni bir MAC adresini yeni bir cihaz sayıp ona başka bir yerel adres verebilir. Sitelerin gördüğü adresi değiştirmek için IP Adresi Nasıl Değiştirilir? yazısındaki yöntemleri kullanın.

Özet#

MAC adresi, bir ağ bağdaştırıcısının donanım adresidir: altı çift hâlinde 12 karakterden oluşur ve ilk yarısı üretici kodudur. Yalnız yerel ağınızda çalışır; modem onu veriyi teslim etmek, yerel adres ayırmak ve ebeveyn denetimi uygulamak için kullanır, girdiğiniz sitelere ise hiç ulaşmaz. Telefonlar ve bilgisayarlar artık her Wi-Fi ağında özel bir MAC adresi kullandığı için modemin listesindeki adres ayarlarınızdakinden farklı olabilir. MAC filtreleme zayıf bir korumadır; asıl kilit güçlü bir Wi-Fi şifresidir. Değiştirmek istediğiniz şey sitelerin gördüğü adres ya da o adresin ülkesi ve şehriyse, bu IP adresidir; bunu proxy hizmetlerimizle kendiniz seçebilirsiniz.