Üç haftadır A Mağazası'nda 89'a satılan bir kulaklığı takip ediyorsunuz. Black Friday sabahı ürün sayfasında "Önceki fiyat 149, şimdi 99, %34 indirim" yazıyor. Kırmızı rozet cömert görünüyor ama siz 89'u hatırlıyorsunuz. Fiyat gerçekten mi düştü, yoksa düşebilmek için önce mi yükseldi?
Bu yazıda sahte bir indirimin nasıl kurulduğunu, "önceki fiyatın" AB, ABD ve Türkiye kurallarına göre neyi ifade etmesi gerektiğini, bir ürünün fiyat geçmişini kendiniz nasıl kontrol edeceğinizi ve gerçek bir fırsatı hangi işaretlerin gösterdiğini anlatıyoruz. Bir bölüm de perakendecilerin indirim dönemlerinde rakip fiyatlarını nasıl izlediğine ayrıldı.
Black Friday indirimleri gerçek mi?
Evet, birçoğu gerçek; ama hangilerinin gerçek olduğunu indirim rozeti tek başına söylemez. Rozetteki yüzde, bir referans fiyattan, yani mağazanın göstermeyi seçtiği "önceki" ya da "eski" fiyattan hesaplanır ve asıl soru bu referans fiyatın dürüst olup olmadığıdır.
Gerçek indirim, ürünün aynı mağazada yakın zamanda satıldığı fiyattan daha ucuzdur. Kulaklık aylardır 89'a satılıyorsa ve şimdi 79 ise rozet ne derse desin 10 tasarruf edersiniz. 89'a satılıp iki hafta 149'a çıktıysa ve şimdi 99 ise "%34 indirim" neredeyse kimsenin ödemediği bir fiyattan ölçülür ve siz öncekinden 10 fazla ödersiniz.
Black Friday, ABD'deki Şükran Günü tatilinden sonraki cumadır; 2026'da 27 Kasım'a, Cyber Monday ise 30 Kasım'a denk gelir. Türkiye'de birçok mağaza bu günleri "Efsane Cuma" gibi yerel adlarla duyurur ve kampanyayı bir haftaya ya da bütün aya yayar; bu da fiyatlara asıl günden önce hareket etmek için daha fazla zaman tanır.
Sahte indirim nasıl çalışır?
Sahte indirim, ödediğiniz fiyatı düşürerek değil, referans fiyatı şişirerek çalışır. En yaygın kalıp, indirimden birkaç hafta önce fiyatı yükseltmektir ve dört adımda ilerler:
- Normal fiyat. A Mağazası kulaklığı yılın büyük bölümünde 89'a satar.
- Yükseltme. Satıştan birkaç hafta önce fiyat 149'a çıkar. Bu fiyattan pek az kişi alır; mağazanın da buna ihtiyacı yoktur.
- İndirim duyurusu. Black Friday'de sayfada büyük kırmızı bir rozetle "Önceki fiyat 149, şimdi 99" yazar.
- Alıcı rozete bakar. 89'u hiç görmemiş biri "50 tasarruf" yazısını okuyup satın alır ve bir ay öncesine göre 10 fazla öder.
"Önceki fiyat" işe yarar, çünkü insanlar bir fiyatı yanında gördükleri başka bir fiyatla karşılaştırarak değerlendirir. Pazarlamacılar buna çapa (anchor) der; psikolojik fiyatlandırma yazımız, gördüğünüz ilk sayının ikincisini nasıl algıladığınızı neden belirlediğini anlatıyor.
Başka yöntemler de var: yalnızca bir iki gün gösterilmiş bir fiyat, başka bir satış kanalından ya da sezondan kalma bir fiyat, ürünün nadiren o fiyattan satıldığı tavsiye edilen satış fiyatı ya da başka bir mağazaya atıf yapan "piyasa fiyatı". "%70'e varan indirim" ise birkaç üründe %70, geri kalanında çok daha az indirim anlamına gelebilir.
Hangi "önceki fiyata" güvenebilirsiniz?
Her referans fiyat aynı anlama gelmez ve etiket genellikle hangi türe baktığınızı söyler. Aşağıdaki tablo yaygın türleri sıralıyor.
| Gösterilen referans | Ne anlama gelir | Ne kadar güvenilir |
|---|---|---|
| Son 30 günün en düşüğü | Mağazanın yakın dönem en düşüğü (AB) | Yüksek: yasal ölçüt budur |
| "Önceki" ya da üstü çizili fiyat | Mağazanın daha önceki fiyatı | Kontrol edin: ne zaman, ne kadar süre? |
| Tavsiye edilen satış fiyatı | Üreticinin önerdiği fiyat | Düşük: bu fiyattan az satış olabilir |
| "Piyasa fiyatı" ya da "diğer mağazalarda" | Başka bir mağazanın fiyatı | Düşük: o mağazaya bakın |
| "%x'e varan indirim" | Bir ürün grubundaki en büyük indirim | Düşük: çoğu üründe indirim daha az |
Aranacak satır ilkidir. AB'de fiyat indirimi duyuran bir mağaza son 30 gündeki kendi en düşük fiyatını göstermek zorundadır; böylece indirimli fiyatı, mağazanın doğruluğundan sorumlu olduğu bir sayıyla karşılaştırabilirsiniz.
Önceki fiyat konusunda kurallar ne diyor?
AB'de, Türkiye'de ve ABD'de "önceki fiyat", satıcının gerçekten uyguladığı bir fiyat olmak zorundadır; kurallar bunu nasıl ölçtüklerinde ayrışır.
Avrupa Birliği. 28 Mayıs 2022'den beri, 2019/2161 sayılı AB Direktifi ile Fiyat Belirtme Direktifi'ne (98/6/EC) eklenen 6a maddesi, her fiyat indirimi duyurusunun indirimden önceki fiyatı göstermesini şart koşar: satıcının indirimden önceki en az 30 gün içinde uyguladığı en düşük fiyat. Üye devletler çabuk bozulan mallar ve 30 günden kısa süredir satışta olan ürünler için farklı kurallar koyabilir.
Avrupa Komisyonu'nun 6a maddesine ilişkin rehberi, sayı içermese bile fiyat indirimi izlenimi yaratan "Black Friday fırsatları" gibi ifadelerin de bu maddeye tabi olduğunu söyler. Madde yalnız malları kapsar. Tavsiye edilen satış fiyatıyla ya da başka bir mağazanın fiyatıyla yapılan karşılaştırmalar bu maddenin dışında kalır, ama hizmet ve dijital içerik indirimleri gibi AB'nin haksız ticari uygulamalara ilişkin kurallarına tabi olmaya devam eder.
Amerika Birleşik Devletleri. ABD Federal Ticaret Komisyonu'nun (FTC) aldatıcı fiyatlandırmaya karşı kılavuzuna (16 CFR Part 233) göre önceki fiyat, ancak ürünün makul ölçüde uzun bir süre boyunca düzenli olarak halka sunulduğu gerçek ve iyi niyetli fiyatsa indirime dayanak olabilir. Ardından büyük bir indirim yapabilmek için yükseltilen fiyat hayali bir fiyattır; üreticinin liste fiyatından yapılan indirim de o fiyattan pek az satış yapılıyorsa yanıltıcı olabilir. Kılavuz sabit bir gün sayısı belirlemez.
Türkiye. Ticaret Bakanlığı'nın Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde 1 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete ile yapılan değişiklik 1 Ağustos 2026'dan beri yürürlükte: mal satışına ilişkin indirim reklamlarında indirimden önceki fiyat, indirimin başlangıç tarihinden önceki on gün içinde uygulanan en düşük fiyattır. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallarda ve hizmetlerde indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınır; ürün birden fazla kanalda satılıyorsa yalnız indirimin yapıldığı kanaldaki fiyat dikkate alınır. Fiyat Etiketi Yönetmeliği de 11 Ekim 2025'ten beri etiket ve fiyat listeleri için aynı on günlük kuralı koyar.
On günlük kural yenidir: 2022'den bu değişikliklere kadar indirimden önceki fiyat, son 30 günün en düşük fiyatıydı. İndirim reklamında indirimden önceki fiyat ile kampanyanın başlangıç ve bitiş tarihleri, miktar sınırlıysa bu miktar da açıkça belirtilmelidir. Etikette ise indirimli fiyatla indirimden önceki fiyat birlikte gösterilir ve bu fiyatların ispat yükü satıcıya aittir.
Bir ürünün fiyat geçmişini nasıl kontrol edersiniz?
Fiyat geçmişini, indirimli fiyatı aynı ürünün aynı mağazada önceki haftalardaki fiyatıyla karşılaştırarak kontrol edersiniz. Bunun büyük kısmı özel bir yazılım gerektirmez.
- Fiyatları erkenden not edin. Satıştan üç ila altı hafta önce almak istediğiniz her ürünün fiyatını tarihiyle birlikte not edin ya da ekran görüntüsünü alın. Bu, var olan en basit fiyat geçmişidir.
- Sayfada indirimden önceki fiyatı arayın. Türkiye'de etikette indirimli fiyatın yanında indirimden önceki fiyat yer alır; AB'de ise indirimli fiyatın yakınında genellikle "son 30 günün en düşük fiyatı" gibi küçük bir satır görünür. Bu bilgi olmadan duyurulan indirime temkinli yaklaşın.
- Mağazanın kendi fiyat geçmişine bakın. Bazı pazar yerleri ürün sayfasında bir fiyat grafiği ya da "son dönemin en düşük fiyatı" notu gösterir.
- Bir fiyat takip aracı deneyin. Fiyat geçmişi sorgulama siteleri ve tarayıcı eklentileri fiyatları zaman içinde kaydedip grafik çizer. Eklenti kurmadan önce hangi sitelere erişebildiğini okuyun; bir takip aracının yalnız izlediği mağazaları kapsadığını da hesaba katın.
- Aynı modeli başka mağazalarda karşılaştırın. Ürün adıyla değil, tam model numarasıyla arayın; böylece aynı rengi, aynı depolama boyutunu ve aynı paketi karşılaştırırsınız.
- Günlük ürünlerde birim fiyatı karşılaştırın. Deterjan, kahve ya da bebek bezinde kilogram, litre veya adet başına fiyat, "büyük paket fırsatının" gerçekten daha ucuz olup olmadığını gösterir; AB'de mağazalar bunu çoğu üründe göstermek zorundadır.
- Toplam tutara bakın. Kargoyu ekleyin, aksesuarın ya da garantinin paketten çıkarılıp çıkarılmadığını kontrol edin ve "fırsatın" izlediğinizden farklı bir varyant olup olmadığına bakın.
Fiyat geçmişi grafiği size ne söyler?
Fiyat grafiği, indirimli fiyatın gerçekten olağan dışı mı, yoksa ürünün sıradan bir dip fiyatı mı olduğunu söyler. Üç şekil sık sık karşınıza çıkar.
Satıştan hemen önce kısa bir sıçrama yapan düz bir çizgi, yukarıda anlattığımız fiyat yükseltmesidir: "önceki fiyat" sıçramanın tepesidir, gerçek kazanç ise düz bölümden ölçülür. Testere dişi gibi bir çizgi, yani birkaç haftada bir düşen fiyat, ürünün sık sık indirime girdiğini gösterir; Black Friday fiyatı geçen ayın indirimli fiyatıyla aynı olabilir. Yavaş ve sürekli bir düşüş ise ömrünün sonuna yaklaşan, örneğin yeni modeli beklenen bir ürün için tipiktir.
Büyük online mağazalarda fiyatlar günde birkaç kez değişebilir, çünkü sistemleri talebe, stoka ve rakiplere tepki verir. Dinamik fiyatlandırma yazımız bu mekanizmayı anlatıyor; alışveriş yapan biri için bunun anlamı şu: tek bir eski fiyat, birkaç haftalık geçmişten daha zayıf bir kanıttır.
Gerçek bir fırsatın işaretleri nelerdir?
Gerçek bir fırsat her kontrolde aynı şekilde kendini gösterir: indirimli fiyat yalnız rozetteki fiyattan değil, mağazanın yakın dönemdeki kendi fiyatlarından da düşüktür.
- İndirimli fiyat yalnız "önceki fiyatın" değil, son 30 gün ya da daha uzun bir dönemin en düşük fiyatının altındadır.
- Sayfadaki indirimden önceki fiyat, sizin ya da bir takip aracının önceki haftalarda gördüğü fiyatla örtüşür.
- Başka mağazalar aynı model numarasını aşağı yukarı aynı ya da daha yüksek fiyata satar.
- Fırsat, zaten almayacağınız bir pakete ya da sürdürmeyeceğiniz bir üyeliğe bağlı değildir.
- Günlük ürünlerde birim fiyat, normal paketten düşüktür.
- Geri sayım sayacı ya da "son 3 ürün" notu, fırsatı cazip gösteren asıl şey değildir.
Bir fırsat bu kontrollerin çoğundan geçemiyorsa büyük olasılıkla kırmızı rozetli sıradan bir fiyata bakıyorsunuzdur.
Referans fiyatlarla nerelerde karşılaşırsınız?
Referans fiyatlar bir mağazanın indirim duyurduğu her yerde karşınıza çıkar; bu yüzden aynı kontroller Black Friday'in çok ötesinde de işe yarar. Cyber Monday fırsatlarında, ocak ve temmuzdaki sezon sonu indirimlerinde, 11 Kasım'daki Bekârlar Günü kampanyalarında, üyelere özel alışveriş etkinliklerinde, uygulama mağazası indirimlerinde, kısa süreli seyahat ve otel kampanyalarında ve "eski fiyatlı" market broşürlerinde onlarla karşılaşırsınız.
Uçak bileti, otel ve abonelikler ayrıca dikkat ister: AB'nin 30 günlük kuralı malları kapsar, bu yüzden bir hizmet sayfasında karşılaştırabileceğiniz 30 günlük en düşük fiyat görünmeyebilir. Türkiye'de ise hizmetlerde indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınır.
Perakendeciler Black Friday'de rakip fiyatlarını nasıl izler?
Perakendeciler Black Friday döneminde rakip fiyatlarını, rakiplerin herkese açık ürün sayfalarını belirli aralıklarla kaydederek, aynı ürünleri eşleştirerek ve her fiyatı tarihiyle saklayarak izler. Sonuç, dikkatli bir alıcının elle tuttuğu fiyat geçmişinin binlerce ürün için tutulmuş hâlidir.
Fiyatlandırma ekipleri bu veriyle kendi indirimlerine ne zaman başlayacaklarına ve hangi ürünlerde fiyat eşlemesi gerektiğine karar verir. Kendi fiyat geçmişini tutan bir mağaza, bir denetim sırasında indirimden önceki fiyatlarını da kanıtlayabilir. Rakip fiyat takibi rehberimiz ürün eşleştirmeyi, kontrol sıklığını ve uyarıları adım adım anlatıyor;
fiyat takibi sayfamız da bu iş için gereken proxy yapısını açıklıyor.
Hangi ülkeden kontrol ettiğiniz neden önemlidir?
Hangi ülkeden kontrol ettiğiniz önemlidir, çünkü birçok mağaza farklı ülke ya da şehirlerden gelen ziyaretçilere farklı fiyat, para birimi, kargo ücreti, hatta farklı bir kampanya gösterir. Tek bir ofisten çalışan bir ekip, rakibin Black Friday sayfasının yalnız kendi pazarındaki sürümünü görür.
Analistler, yerel bir alıcının ne gördüğünü görmek için herkese açık her ürün sayfasını o pazardaki bir ziyaretçi gibi açar. Ülke ve şehir hedeflemeli bir Residential Proxy, her kontrolün seçilen konumdaki bir ev bağlantısından çıkmasını sağlar; böylece sayfa o pazarın fiyatını ve kampanyasını gösterir. Amaç araştırmadır: proxy bir pazarın fiyatlarını görmenizi sağlar, kimsenin ödediği fiyatı değiştirmez. Kontroller de sitenin kullanım koşulları içinde ve ölçülü bir hızda kalmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Yüzdeye güvenmek. Rozet, geçen ayki fiyattan değil, mağazanın seçtiği referans fiyattan hesaplanır.
- Takibe kampanya günü başlamak. Birkaç haftalık geçmiş olmadan her "önceki fiyat" inandırıcı görünür.
- Model numarası yerine ürün adını karşılaştırmak. Kampanya paketi ya da biraz farklı bir varyant, "aynı" görünen iki ürünü karşılaştırmayı zorlaştırır.
- Tavsiye edilen satış fiyatını normal fiyat saymak. Tavsiye edilen fiyat, neredeyse hiç satış yapılmayan bir fiyat olabilir.
- Sayaç yüzünden acele etmek. Fiyat geçmişi düzenli indirim gösteriyorsa aynı fiyat büyük olasılıkla geri gelir.
- İzinlerini okumadan eklenti kurmak. Ziyaret ettiğiniz her sayfayı okuyabilen bir araç fiyattan fazlasını görür.
Karar rehberi
| Durumunuz | Ne yapmalı |
|---|---|
| Black Friday'de tek ürün alacaksınız | Fiyatını haftalar önceden not edin |
| Sayfada 30 ya da 10 günlük en düşük fiyat var | İndirimli fiyatı onunla karşılaştırın |
| Sayfada yalnız tavsiye edilen fiyat var | Mağazanın yakın dönemdeki fiyatına bakın |
| Satıştan önce ani bir artış görüyorsunuz | Kazancı önceki fiyattan ölçün |
| Fiyat her ay düşüyor | Acil değilse bekleyin |
| Günlük ürünleri toplu alıyorsunuz | Birim fiyatı karşılaştırın |
| İndirimin sahte olduğunu düşünüyorsunuz | Ekran görüntüsü alın, Reklam Kurulu'na başvurun |
| İş için rakip fiyatlarını izliyorsunuz | Fiyatları pazar ve gün bazında kaydedin |
Sıkça sorulan sorular
Black Friday 2026 ne zaman?
Black Friday 2026, ABD'deki Şükran Günü tatilinin ertesi günü, 27 Kasım 2026 Cuma'dır; Cyber Monday ise 30 Kasım Pazartesi'dir. Birçok mağaza kampanyalarına ayın daha erken günlerinde başlar.
Sahte indirim yasal mı?
Pek çok ülkede hayır. AB'de bir fiyat indirimi duyurusu en az son 30 günün en düşük fiyatını göstermelidir, Türkiye'de son on günün en düşük fiyatı esas alınır, ABD'de de FTC'nin kılavuzu şişirilmiş bir önceki fiyatı aldatıcı sayar. Belirli bir kampanyanın kurallara aykırı olup olmadığına tüketici makamı ya da mahkeme karar verir.
Black Friday fiyatları yılın geri kalanından gerçekten daha mı düşük?
Bazen evet, her zaman değil. Bazı ürünlerde Black Friday fiyatı yılın en düşüğüdür; bazılarında daha önceki bir indirimle aynıdır ya da yeni rozetli sıradan bir fiyattır. Bu sorunun cevabını yalnız o ürünün o mağazadaki fiyat geçmişi verir.
Fiyat geçmişine ne kadar geriye bakmalıyım?
En az 30 gün, mümkünse iki üç ay. 30 günlük pencere AB kuralıyla örtüşür; daha uzun bir bakış ise ürünün düzenli olarak indirime girip girmediğini ve olağan en düşük fiyatını gösterir.
Cyber Monday mi daha avantajlı, Black Friday mi?
Genel bir kural yok. Bazı mağazalar aynı fırsatları bütün hafta sonu sürdürür, bazıları her gün ürünleri ya da fiyatları değiştirir. Her fırsatı hangi günde çıktığıyla değil, ürünün fiyat geçmişiyle karşılaştırın.
İndirimin sahte olduğunu düşünüyorsam ne yapmalıyım?
İndirimden önceki ve indirim sırasındaki fiyatın tarihli ekran görüntülerini ve "önceki fiyatın" yazdığı ürün sayfasını saklayın. Önce mağazaya referans fiyatı nasıl belirlediğini sorun. Cevap sizi ikna etmezse yanıltıcı reklamı Ticaret Bakanlığı'na bağlı Reklam Kurulu'na, e-Devlet'teki "Reklam ve Haksız Ticari Uygulama Şikayeti" hizmetinden ekran görüntüleriyle bildirebilirsiniz; başvuruda reklamın yayımlandığı mecra, tarih ve şikâyetin konusu yer almalıdır. Hangi yola başvuracağınızdan emin değilseniz Alo 175 Tüketici Danışma Hattı sizi doğru makama yönlendirir.
Özet
Black Friday indirimleri gerçek olabilir ama kanıt rozet değil, referans fiyattır. Gerçek indirim mağazanın yakın dönemdeki kendi fiyatlarından düşüktür; sahte indirim ise yükseltilmiş, kısa süre uygulanmış ya da hiç uygulanmamış bir "önceki fiyattan" veya kimsenin ödemediği bir liste fiyatından hesaplanır. AB'nin 30 günlük kuralı, Türkiye'nin on günlük kuralı ve FTC'nin kılavuzu aynı teste işaret eder; bu testi birkaç haftalık fiyat notu, sayfadaki indirimden önceki fiyat ve diğer mağazalara bir bakışla kendiniz yapabilirsiniz. Aynı görünümü birçok pazarda isteyen işletmeler, rakiplerin herkese açık fiyatlarını e-ticaret proxy'lerimizle ülke bazında izleyebilir.




