--- title: "CDN Nedir, Nasıl Çalışır?" description: "CDN (içerik dağıtım ağı), sitenin kopyalarını ziyaretçiye yakın sunucularda tutan ağdır. Nasıl çalıştığını ve neyi önbelleğe aldığını adım adım anlatıyoruz." url: https://proxynet.io/tr/blog/what-is-a-cdn date: 2026-11-15 author: "Acar Diveroli" category: "Proxy 101" lang: tr --- # CDN Nedir, Nasıl Çalışır? Başka bir kıtada bulunan bir internet mağazasını açıyorsunuz ve ürün fotoğrafları yerli bir site kadar hızlı yükleniyor. Ya da bir sayfanın yanıt başlıklarına (sunucunun sayfayla birlikte gönderdiği teknik bilgi satırlarına) bakıyorsunuz ve `cf-cache-status: HIT` gibi bir satırla ya da `cdn.` ile başlayan bir betik adresiyle karşılaşıyorsunuz. Bunların hepsinde sizinle site arasında bir içerik dağıtım ağı, kısaca CDN durur. Bu yazıda CDN'in sizi yakındaki bir sunucuya nasıl yönlendirdiğini, neyi neden önbelleğe aldığını, bir sitenin CDN kullanıp kullanmadığını nasıl anlayacağınızı ve aynı sayfanın başka bir ülkeden neden farklı göründüğünü anlatıyoruz. > **Not: Kısa cevap** > > CDN (content delivery network, içerik dağıtım ağı), bir web sitesindeki dosyaların kopyalarını birçok şehre dağılmış sunucularda tutan ve her ziyaretçiye yakınındaki bir noktadan cevap veren bir ağdır. Sitenin kendi sunucusu, yani asıl sunucu (origin), yerinde kalır. DNS ya da anycast yönlendirmesi sizi yakındaki bir CDN sunucusuna gönderir. Bu sunucu dosyanın kopyası elindeyse onu verir (cache hit); yoksa dosyayı asıl sunucudan alır ve bir sonraki ziyaretçi için saklar (cache miss). Görseller, betikler ve videolar önbelleğe alınır; hesap sayfası ya da sepet gibi kişiye özel sayfalar ise genellikle her seferinde asıl sunucuya gider. ## CDN nedir? CDN, bir web sitesinin içeriğini site adına ve her ziyaretçiye yakın bir noktadan sunan, birçok konuma dağılmış bir sunucu ağıdır. IETF'in içerik ağları için hazırladığı ilk terim sözlüklerinden RFC 3466, kısaltmayı "Content Delivery Network or Content Distribution Network" diye açar; iki ad da hâlâ kullanılır. Bu konuda üç terim sık geçer. **Asıl sunucu (origin)**, sitenin gerçek dosyalarının ve uygulamasının bulunduğu kendi sunucusudur. **Uç sunucu (edge server)**, CDN'in ziyaretçilere doğrudan cevap veren makinesidir; bir grup uç sunucunun bulunduğu veri merkezine **PoP (point of presence)** denir. **Önbellek (cache)** ise uç sunucunun asıl sunucuya sormadan cevap verebilmek için sakladığı kopyalardır. Bilinen CDN'ler arasında Cloudflare, Akamai, Amazon CloudFront ve Fastly sayılabilir. Özellikleri ve fiyatları farklıdır ama hepsi aynı ilkeyle çalışır. ## CDN siteleri neden hızlandırır? CDN, sayfaları esas olarak her isteğin kat ettiği mesafeyi kısaltarak hızlandırır. Sayfanın ilk baytı gelmeden önce tarayıcınız birkaç gidiş-dönüş yapar; her birinde bir mesaj gönderir ve cevabını bekler: DNS sorgusu, TCP bağlantısı, HTTPS için TLS el sıkışması ve isteğin kendisi. Sunucu başka bir kıtadaysa bu gidiş-dönüşlerin her biri uzun sürer; uç sunucu kendi ülkenizdeyse her biri kısalır ve onlarca görsel ile betik içeren bir sayfada kazanç katlanır. Bu bekleme süresine gecikme (latency) denir; nasıl ölçüldüğünü [Gecikme (Latency) Nedir?](/tr/blog/what-is-latency) yazısında anlattık. Önbellekten karşılanan bir istek (cache hit) asıl sunucuya hiç ulaşmaz. Böylece asıl sunucunun işi azalır ve gerçekten ona gelmesi gereken isteklere daha çabuk cevap verir. ## CDN adım adım nasıl çalışır? CDN sitenin adresini üstlenir, her ziyaretçiyi yakındaki bir uç sunucuya gönderir ve mümkün olan her durumda önbelleğinden cevap verir. 1. **Site sahibi CDN'i sitenin önüne koyar.** Alan adının DNS kayıtları, `www.example.com` gibi bir ad asıl sunucuyu değil CDN'i gösterecek şekilde değiştirilir. 1. **İsteğiniz yakındaki bir uç sunucuya yönlendirilir.** Bunun için DNS ile yönlendirme, anycast ya da ikisi birlikte kullanılır (ayrıntısı bir sonraki bölümde). 1. **Uç sunucu HTTPS bağlantısını üstlenir.** Sitenin alan adı için bir sertifikası vardır ve tarayıcınızla TLS el sıkışmasını o tamamlar. CDN ile asıl sunucu arasında ikinci, ayrı bir bağlantı kurulur. 1. **Saklanmış bir kopya arar.** Arama, önbellek anahtarıyla (cache key) yapılır: dosyanın adresi, bazen dil ya da ülke gibi bilgilerle birlikte. 1. **Cache hit olursa uç sunucu hemen cevap verir.** Kopya hâlâ taze olduğu için asıl sunucuya hiç gidilmez. 1. **Cache miss olursa uç sunucu asıl sunucuya sorar.** Dosyayı geldikçe size iletir ve asıl sunucunun başlıkları izin veriyorsa bir sonraki ziyaretçi için bir kopyasını saklar; Amazon bu sırayı [How CloudFront delivers content](https://docs.aws.amazon.com/AmazonCloudFront/latest/DeveloperGuide/HowCloudFrontWorks.html) sayfasında adım adım anlatır. 1. **Kopya bayatlayınca uç sunucu asıl sunucuyla kontrol eder.** Dosyanın değişip değişmediğini sorar; dosya değişmemişse yeniden indirilmeden sunulmaya devam eder. ## CDN size hangi sunucunun cevap vereceğini nasıl seçer? CDN, size cevap verecek uç sunucuyu ya kendi DNS yanıtıyla ya da internet yönlendirmesine dayanan anycast yöntemiyle seçer. **DNS ile yönlendirmede** CDN'in DNS sunucusu, sizin için seçilmiş bir uç noktanın adresini döndürür; bu genellikle sorgunuzun geldiği yere gecikmesi en düşük olan noktadır. Aynı adı farklı ülkelerde sorgulayan kişiler bu yüzden farklı IP adresleri alır. **Anycast'te** CDN aynı IP adreslerini birçok veri merkezinden aynı anda duyurur ve internetin yönlendirmesi paketlerinizi bunlardan birine ulaştırır. IETF'in anycast rehberi RFC 4786'ya göre her isteği hangi düğümün karşılayacağına yönlendirme sistemi karar verir. Bu genellikle yakın bir konumdur ama haritadaki en yakın nokta olmayabilir, çünkü Cloudflare'in belgelerinin belirttiği gibi [kararı internet sağlayıcınızın yönlendirmesi verir](https://developers.cloudflare.com/support/troubleshooting/general-troubleshooting/geographic-traffic-routing/). ## CDN neyi önbelleğe alır, neyi almaz? CDN, her ziyaretçi için aynı olan içeriği önbelleğe alır; kişiye özel ya da sürekli değişen içeriği asıl sunucuya bırakır. Görseller, stil dosyaları, betikler, yazı tipleri, indirme dosyaları ve video parçaları önbelleğe alınır. Hesap sayfası, sepet ya da ödeme adımı ise asıl sunucuya gider, çünkü ortak bir kopya bir kişinin bilgilerini bir sonraki ziyaretçiye gösterirdi. Kuralları çoğunlukla asıl sunucu, HTTP önbellekleme standardı [RFC 9111](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc9111)'de tanımlanan `Cache-Control` yanıt başlığıyla belirler. CDN paylaşılan bir önbellektir, yani yanıtları birçok kullanıcı için saklar; tarayıcınızın önbelleği ise yalnız size aittir. Bazı yönergeler bu ikisine farklı davranır: | Yönerge | CDN'e ne söyler? | |---|---| | `max-age=3600` | Kopya 3.600 saniye (bir saat) taze kalır | | `s-maxage=86400` | Paylaşılan önbellekte bir gün taze kalır; orada `max-age` değerinin yerine geçer | | `private` | Saklanmaz: yanıt yalnız bir kullanıcıya aittir | | `no-store` | Tarayıcı dâhil hiçbir yerde saklanmaz | | `no-cache` | Saklanabilir ama her kullanımdan önce asıl sunucuya sorulur | CDN'ler bunun üstüne kendi varsayılan ayarlarını ekler: örneğin Cloudflare, site sahibi bir kural eklemedikçe HTML ve JSON yanıtlarını önbelleğe almaz. Statik dosyaların, yani herkese aynı giden görsel, betik ve stil dosyalarının adına genellikle bir sürüm numarası ya da özet (hash) eklenir, örneğin `app.v42.js`. Böylece dosya aylarca önbellekte kalabilir, yeni sürüm ise yeni bir adla yayımlanır; MDN'in [HTTP önbellekleme rehberi](https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTTP/Guides/Caching) de bu yöntemi önerir. Bir dosyanın aynı adla değişmesi gerekiyorsa site sahibi önbelleği temizler (purge), yani panelden ya da API üzerinden CDN'e saklanan kopyayı silmesini söyler. ## CDN'in faydaları nelerdir? Başlıca faydaları, uzaktaki ziyaretçiler için daha hızlı sayfalar, asıl sunucu için daha az yük ve trafik saldırılarına karşı daha fazla dayanıklılıktır. | Fayda | CDN bunu nasıl sağlar? | Kim fark eder? | |---|---|---| | Daha düşük gecikme | Ziyaretçiye yakın uç sunucudan cevap verir | Asıl sunucudan uzaktaki ziyaretçiler | | Asıl sunucunun yükünü alma | Cache hit istekleri asıl sunucuya ulaşmaz | Sitenin sunucuları | | DDoS saldırısını karşılama | Saldırı trafiği birçok konuma dağılır | Site erişilebilir kalır | | Uçta TLS | HTTPS el sıkışması ziyaretçiye yakın yerde biter | Ziyaretçiler ve site yöneticileri | Dağıtık hizmet engelleme (DDoS) saldırısı, bir siteyi aynı anda birçok makineden gelen trafikle boğmaya çalışır; anycast kullanan bir CDN'in arkasında bu trafik tek bir sunucuya değil, birçok veri merkezine dağılır. Birçok CDN ayrıca bir web uygulama güvenlik duvarı (WAF) çalıştırır: bilinen saldırı kalıplarını asıl sunucuya ulaşmadan durduran bir filtre. Bu düzenin bedelleri de vardır. CDN, HTTPS bağlantısını kendisi sonlandırdığı için taşıdığı trafiği okuyabilir; büyük bir CDN kesinti yaşadığında da arkasındaki birçok site aynı anda erişilemez olur. ## CDN bir reverse proxy midir? Evet. CDN, küresel ölçekte çalışan bir reverse proxy'dir: bir web sitesinin önünde durup ziyaretçilere site adına cevap veren sunucu. Forward proxy ise bunun tersidir; kullanıcının önünde durur ve istekleri onun adına gönderir. İkisini [Forward Proxy ve Reverse Proxy Arasındaki Fark](/tr/blog/forward-vs-reverse-proxy) yazısında yan yana karşılaştırdık. CDN sitenin görünen yüzü olduğu için sizin değil, asıl sunucunun IP adresini gizler. Sizin adresinizi ise `X-Forwarded-For` ya da Cloudflare'in `CF-Connecting-IP` gibi başlıklarla asıl sunucuya iletir. ## Bir sitenin CDN kullandığı nasıl anlaşılır? En hızlı yol yanıt başlıklarına bakmaktır; çoğu CDN buraya kendi adını ve önbellek sonucunu bildiren satırlar ekler. Windows'ta **Komut İstemi**'ni açın ve `curl -I` komutunu sitenin adresiyle birlikte çalıştırın (PowerShell'de `curl.exe -I` yazın, çünkü orada yalın `curl` başka bir komutu çalıştırır). `-I` seçeneği yalnız başlıkları ister. Test bilgisayarımızın `example.com`'dan aldığı cevap, kısaltılmış hâliyle şöyle: ```bash HTTP/1.1 200 OK Date: Sun, 15 Nov 2026 13:46:55 GMT Content-Type: text/html; charset=utf-8 Server: cloudflare last-modified: Thu, 12 Nov 2026 21:56:22 GMT Age: 14266 cf-cache-status: HIT CF-RAY: a5aeb470a9822346-IST ``` - **`Server: cloudflare`** sitenin önündeki CDN'in adını verir. - **`cf-cache-status: HIT`** uç sunucunun önbelleğinden cevap verdiğini gösterir. Cloudflare'in [önbellek durumları listesinde](https://developers.cloudflare.com/cache/concepts/cache-responses/) MISS (asıl sunucudan alındı) ve DYNAMIC (önbelleğe uygun değil) gibi başka değerler de vardır. - **`Age: 14266`** kopyanın 14.266 saniye, yani dört saate yakın bir süre önce asıl sunucudan alındığını ya da orada doğrulandığını gösterir. Aynı komut birkaç dakika sonra `Age: 41` gösterdi; bu kez kopya 41 saniye önce yenilenmişti. - **`CF-RAY`** isteği işleyen veri merkezini gösteren üç harfli bir havalimanı koduyla biter; test bilgisayarımıza İstanbul'daki (IST) veri merkezi cevap verdi. Diğer CDN'ler başka adlar kullanır: HIT ya da MISS değeri taşıyan `X-Cache`, `X-Served-By` ya da `Via` gibi. RFC 9211 de bu iş için standart bir `Cache-Status` başlığı tanımlar. Komut satırıyla uğraşmak istemiyorsanız tarayıcıya bakın. Chrome'da F12 tuşuyla geliştirici araçlarını (DevTools) açın, **Network** (ağ) panelini seçin ve sayfayı yenileyin. **Name** (ad) sütunundan bir dosyaya tıklayın, **Headers** (başlıklar) sekmesini açın ve **Response Headers** (yanıt başlıkları) bölümünü okuyun. ## CDN hata sayfası ne anlama gelir? CDN hata sayfası genellikle isteğinizin CDN'e ulaştığını ama CDN'in asıl sunucudan düzgün bir cevap alamadığını gösterir. Tarayıcınızın bağlandığı sunucu CDN olduğu için karşınıza CDN'in kendi sayfası çıkar. En sık görülen örnek Cloudflare'in 520-526 arası hata sayfalarıdır; her kodu [Cloudflare 520, 521, 522 ve 524 Hataları Nedir?](/tr/blog/cloudflare-5xx-errors) yazısında anlattık. Güncellemeden sonra hâlâ eski sürümü gösteren bir site ise hata değil, önbellek belirtisidir: saklanan kopyanın süresi dolmamış ya da kopya henüz temizlenmemiştir. ## CDN'lerle nerelerde karşılaşırsınız? - **Haber siteleri, mağazalar ve bloglar:** görseller ve stil dosyaları, çoğu zaman alan adının önüne `cdn.` ya da `static.` eklenmiş bir adresten gelir. - **Yazılım ve uygulama güncellemeleri:** çok sayıda cihazın aynı anda indirdiği büyük dosyalar. - **Çevrim içi video:** oynatıcılar videoyu kısa parçalar hâlinde indirir; uç sunucu bu parçaları diğer dosyalar gibi önbelleğe alır. - **Web sayfalarındaki "CDN linkleri":** bir kütüphaneyi ya da yazı tipini sitenin kendi sunucusu yerine herkese açık bir CDN'den yükleyen `