---
title: "Apache Reverse Proxy Kurulumu: Adım Adım"
description: "Apache reverse proxy için mod_proxy ve mod_proxy_http'yi açıp VirtualHost içine ProxyPass ve ProxyPassReverse yazın. HTTPS, WebSocket, zaman aşımı ve hatalar."
url: https://proxynet.io/tr/blog/apache-reverse-proxy
date: 2026-11-19
author: "Acar Diveroli"
category: "Nasıl Yapılır"
lang: tr
---

# Apache Reverse Proxy Kurulumu: Adım Adım

Yeni uygulamanız sunucuda `127.0.0.1:3000` adresinde sorunsuz çalışıyor; Apache de şirket sitesi için zaten 80 ve 443 numaralı portlarda yanıt veriyor. `app.example.com` adresinin bu uygulamaya gitmesini ve Apache'nin yönettiği sertifikayı kullanmasını istiyorsunuz. Tek bir `ProxyPass` satırı ekliyor, sayfayı açıyor, "Giriş yap"a tıklıyorsunuz ve tarayıcı `http://127.0.0.1:3000/login` adresine atlıyor: yalnız sunucunun kendi içinde çalışan bir adres. Apache reverse proxy kurulumunda ilk denemenin en sık sonucu, bu yarım çalışan hâldir.

Bu rehber kurulumu sırasıyla anlatıyor: modüller, en küçük VirtualHost, yönlendirmeler ve sunucu adı, iletilen başlıklar, HTTPS, WebSocket, zaman aşımları, yük dengeleme, test ve karşınıza çıkacak hata mesajları. Direktifler Apache HTTP Server 2.4 belgelerinden alındı; arkadaki uygulamanın davranışını 127.0.0.1 üzerinde çalışan on satırlık bir Node uygulamasıyla test ettik.

> **Not: Kısa cevap**
>
> `mod_proxy` ve `mod_proxy_http` modüllerini yükleyin (Debian ve Ubuntu'da `sudo a2enmod proxy proxy_http headers`), ardından sitenin VirtualHost bloğuna `ProxyPass "/" "http://127.0.0.1:3000/"` ve `ProxyPassReverse "/" "http://127.0.0.1:3000/"` satırlarını yazın; `apachectl configtest` hatasız geçtikten sonra Apache'yi yeniden yükleyin. `ProxyRequests Off` kalmalı: reverse proxy bu ayara ihtiyaç duymaz. HTTPS için TLS'i 443 numaralı porttaki bir VirtualHost'ta `SSLEngine on` ile sonlandırın ve `X-Forwarded-Proto` başlığını `RequestHeader` ile gönderin. WebSocket için Apache 2.4.47 ve sonrasında `ProxyPass` satırına `upgrade=websocket` eklenir, daha eski sürümlerde `mod_proxy_wstunnel` gerekir.

## Apache reverse proxy ne yapar?

Apache reverse proxy, siteniz için gelen istekleri kabul eder, arkasındaki uygulama sunucusuna iletir ve o sunucunun yanıtını sanki kendisi üretmiş gibi geri döndürür. Ziyaretçi yalnız Apache ile konuşur; `127.0.0.1` ya da özel bir ağ üzerindeki uygulama dışarıya açılmaz. İstemcinin kendisi için ayarladığı proxy ile farkını [Forward Proxy ve Reverse Proxy Arasındaki Fark](/tr/blog/forward-vs-reverse-proxy) yazısında anlattık.

Tek bir isteğin yolu şöyledir:

1. **Apache VirtualHost'u seçer:** `ServerName` değeri tarayıcının gönderdiği `Host` başlığıyla eşleşen blok kullanılır.
2. **`ProxyPass` kurallarını sırayla dener;** yolu eşleşen ilk kural kazanır.
3. **`mod_proxy_http` arkadaki sunucuya (backend) bağlantı açar** ve isteği, `X-Forwarded-For`, `X-Forwarded-Host` ve `X-Forwarded-Server` başlıklarını ekleyerek iletir.
4. **Arkadaki sunucu yanıt verir.** Yanıt bir yönlendirmeyse `ProxyPassReverse`, `Location` başlığındaki arka uç adresini herkese açık adrese çevirir.
5. **Apache yanıtı ziyaretçiye gönderir;** VirtualHost HTTPS çalışıyorsa kendi TLS sertifikasıyla.

## Hangi Apache modülleri gerekir?

İki modül gerekir: proxy altyapısını sağlayan `mod_proxy` ve konuştuğunuz arka uç türüne uygun bir protokol modülü. [mod_proxy belgesi](https://httpd.apache.org/docs/2.4/mod/mod_proxy.html) bu modüllerin hepsini listeler; tipik bir kurulumda kullanılanlar aşağıdadır.

| Modül | Ne yapar | Ne zaman gerekir |
|---|---|---|
| `mod_proxy` | Temel proxy özellikleri | Her kurulumda |
| `mod_proxy_http` | Arka uçla HTTP konuşur | Node, Python, Java, Go uygulamaları |
| `mod_headers` | `RequestHeader` direktifi | `X-Forwarded-Proto` |
| `mod_ssl` | Site için TLS | HTTPS |
| `mod_proxy_balancer` | Arka uç havuzları | Yük dengeleme |
| `mod_lbmethod_byrequests` | Bir dengeleme yöntemi | Yük dengeleme |
| `mod_proxy_wstunnel` | WebSocket tüneli | 2.4.47'den eski Apache |
| `mod_proxy_fcgi` | FastCGI arka uçları | PHP-FPM |

**Debian ve Ubuntu** modülleri `/etc/apache2/mods-available` klasöründe tutar ve `a2enmod` ile açar; komut, `mods-enabled` klasöründe bağlantılar oluşturur. [Ubuntu Server'ın Apache modülleri rehberi](https://ubuntu.com/server/docs/how-to/web-services/use-apache2-modules/) de aynı komutları kullanır:

```bash
sudo a2enmod proxy proxy_http headers ssl
sudo systemctl restart apache2
```

**RHEL ailesindeki sistemler** modülleri `/etc/httpd/conf.modules.d/` klasöründeki `LoadModule` satırlarıyla yükler. CentOS Stream 9 paketinde `00-proxy.conf` dosyası `mod_proxy`, `mod_proxy_http`, `mod_proxy_balancer`, dengeleme yöntemleri ve `mod_proxy_wstunnel` modüllerini zaten yükler; `mod_ssl` ise ayrı bir pakettir (`sudo dnf install mod_ssl`). Eksik bir modülün satırı şöyle görünür:

```apache
LoadModule proxy_module modules/mod_proxy.so
LoadModule proxy_http_module modules/mod_proxy_http.so
```

Yüklü modülleri `apachectl -M | grep -i proxy` ile kontrol edin. Windows'ta aynı `LoadModule` satırları `conf\httpd.conf` dosyasındadır.

## En küçük ProxyPass yapılandırması nasıl yazılır?

Herkese açık adrese yanıt veren VirtualHost bloğunun içine bir `ProxyPass` ve ona karşılık gelen bir `ProxyPassReverse` satırı yazın. Girişteki uygulama için işe yarayan en küçük kurulum şudur:

```apache
<VirtualHost *:80>
    ServerName app.example.com

    ProxyRequests Off
    ProxyPreserveHost On

    # uygulama değil, Apache'nin kendisi sunar
    ProxyPass "/.well-known/acme-challenge/" "!"

    ProxyPass        "/" "http://127.0.0.1:3000/"
    ProxyPassReverse "/" "http://127.0.0.1:3000/"

    ErrorLog  ${APACHE_LOG_DIR}/app-error.log
    CustomLog ${APACHE_LOG_DIR}/app-access.log combined
</VirtualHost>
```

`${APACHE_LOG_DIR}` değişkeni Debian ve Ubuntu'da tanımlıdır; RHEL ailesinde onun yerine `logs/app-error.log` yazın. Dosyayı `/etc/apache2/sites-available/app.conf` olarak kaydedip `sudo a2ensite app` ile etkinleştirin ya da `/etc/httpd/conf.d/app.conf` olarak bırakın.

Satırların doğru çalışıp çalışmayacağını üç kural belirler:

- **Eğik çizgiler eşleşmeli.** İlk argüman `/` ile bitiyorsa ikincisi de bitmeli, tersi de geçerli. Uyumsuzluk, arka uca eğik çizgisi eksik ya da çift giden adresler üretir; bu da çoğu zaman uygulamadan dönen bir 404 olarak görünür.
- **Sıra önemlidir.** Apache `ProxyPass` kurallarını yazıldıkları sırayla dener ve ilk eşleşeni kullanır; bu yüzden uzun yolları öne yazın: `/` kuralından önce `/api/`.
- **İstisnalar en başta durur.** `!` kuralı bir yolu proxy'nin dışında tutar (burada sertifika doğrulamasında kullanılan klasör) ve yalnız genel kuralın üstünde yazıldığında çalışır.

Uygulamayı bir alt yolda yayınlamak için `ProxyPass "/app/" "http://127.0.0.1:3000/"` yazarsanız `/app/orders` isteği arka uca `/orders` olarak gider; bu durumda uygulamanın `/app/` ile başlayan linkler üretmesi gerekir, bu da genellikle bir "base path" ayarıyla yapılır.

## ProxyPassReverse ve ProxyPreserveHost neyi değiştirir?

`ProxyPassReverse` yönlendirmeleri düzeltir, `ProxyPreserveHost` ise arka ucun hangi sunucu adını göreceğini belirler. İkisi de önemlidir, çünkü uygulamalar tam adresleri aldıkları isteğin `Host` başlığından üretir.

Test uygulamamız (127.0.0.1:3901) tam olarak bunu yaptı. `Host` başlığında kendi adresi varken `/admin` isteğine `302` ve `Location: http://127.0.0.1:3901/login` ile yanıt verdi; aynı istek `Host: www.example.com` ile gelince yanıt `Location: http://www.example.com/login` oldu. Apache varsayılan olarak `ProxyPass` hedefindeki sunucu adını gönderir; bu birinci durumdur ve yazının başındaki bozuk giriş linkini üretir.

`ProxyPassReverse` bunu, yönlendirme yanıtlarındaki `Location`, `Content-Location` ve `URI` başlıklarını yeniden yazarak onarır: arka uç adresiyle başlayan değer yeniden herkese açık adresinize döner. HTML ya da JavaScript içindeki linklere dokunmaz. Çerezler için `ProxyPassReverseCookieDomain` ve `ProxyPassReverseCookiePath`, `Set-Cookie` başlığındaki alan adını ve yolu yeniden yazar.

`ProxyPreserveHost On`, ziyaretçinin gönderdiği asıl `Host` başlığını arka uca iletir; böylece uygulama doğru adresleri en baştan üretir. Apache belgesi bu seçeneğin normalde kapalı kalmasını önerir, çünkü yalnız iç adını tanıyan bir arka uç herkese açık adı reddedebilir. Uygulama sunucu adını denetliyorsa, tam adresli linkler üretiyorsa ya da birden fazla alan adına hizmet veriyorsa açın.

## Arka uç, ziyaretçinin IP adresini ve protokolünü nasıl öğrenir?

Apache'nin isteğe eklediği başlıklardan. Reverse proxy modunda `mod_proxy_http` bunlardan üçünü kendiliğinden ekler; bunu varsayılan olarak açık olan `ProxyAddHeaders` ayarı yönetir:

- **`X-Forwarded-For`**: ziyaretçinin IP adresi.
- **`X-Forwarded-Host`**: ziyaretçinin gönderdiği `Host` başlığı.
- **`X-Forwarded-Server`**: proxy'nin kendi sunucu adı.

Ziyaretçinin HTTPS kullanıp kullanmadığını uygulamaya söyleyen `X-Forwarded-Proto` ise kendiliğinden eklenmez. Onu HTTPS VirtualHost'unda `mod_headers` ile ekleyin: `RequestHeader set X-Forwarded-Proto "https"`. `set` işlemi, istemcinin gönderdiği değeri siler ve yerine bunu yazar.

Bu başlıkları kanıt değil, ipucu sayın. İstek zaten bir `X-Forwarded-For` taşıyorsa Apache yeni değeri sonuna ekler ve arka uca virgülle ayrılmış bir liste ulaşır. Test uygulamamız `198.51.100.9, 203.0.113.7` listesini curl'e yazdığımız gibi aldı ve hangi kaydı bir proxy'nin eklediğini ayırt edemedi. Uygulamayı yalnız Apache'nin ulaşabileceği `127.0.0.1` adresine bağlayın ve kullandığınız çatıya (framework) iletilen başlıklara yalnız bu proxy'den geldiğinde güvenmesini söyleyin.

## Apache reverse proxy'ye HTTPS nasıl eklenir?

TLS'i Apache'de sonlandırın: 443 numaralı porttaki VirtualHost sertifikayı tutar, isteğin şifresini çözer ve aynı makinedeki uygulamaya düz HTTP olarak iletir. 80 numaralı port ise yalnız yönlendirme yapar:

```apache
<VirtualHost *:80>
    ServerName app.example.com
    Redirect permanent "/" "https://app.example.com/"
</VirtualHost>

<VirtualHost *:443>
    ServerName app.example.com

    SSLEngine on
    SSLCertificateFile    /etc/ssl/app.example.com/fullchain.pem
    SSLCertificateKeyFile /etc/ssl/app.example.com/privkey.pem

    ProxyRequests Off
    ProxyPreserveHost On
    RequestHeader set X-Forwarded-Proto "https"

    ProxyPass        "/" "http://127.0.0.1:3000/"
    ProxyPassReverse "/" "http://127.0.0.1:3000/"
</VirtualHost>
```

Sertifika yolları örnektir; sertifika aracınızın yazdığı dosyaları kullanın. Apache 2.4.8'den beri `SSLCertificateFile`, sunucu sertifikasının ardından ara sertifikaları da taşıyabilir; eski `SSLCertificateChainFile` direktifine bu yüzden gerek kalmadı. Sertifika aracınız alan adını düz HTTP üzerinden doğruluyorsa, yönlendirmeyi ekledikten sonra hâlâ çalıştığını kontrol edin; araçların çoğu 80 numaralı port için kendi kuralını ekler.

Arka uç da HTTPS konuşuyorsa `ProxyPass` içine `https://` yazın ve `SSLProxyEngine on` ekleyin. Apache bu durumda arka uç sertifikasındaki adı varsayılan olarak denetler (`SSLProxyCheckPeerName`) ve uyuşmazlık 502 ile biter. `mod_proxy_http` isteğin yolunu okumak zorunda olduğu için Apache isteğin şifresini her zaman çözer; ziyaretçinin şifreli akışını olduğu gibi geçirmez.

## WebSocket bağlantıları nasıl proxy'lenir?

Apache 2.4.47 ve sonrasında, WebSocket yolunu sunan `ProxyPass` satırına `upgrade=websocket` ekleyin. `mod_proxy_http` bu durumda tarayıcının `Upgrade` isteğini iletir ve bağlantıyı yalnız arka uç `101 Switching Protocols` yanıtı verirse tünele çevirir:

```apache
ProxyPass        "/socket/" "http://127.0.0.1:3000/socket/" upgrade=websocket
ProxyPassReverse "/socket/" "http://127.0.0.1:3000/socket/"
ProxyPass        "/" "http://127.0.0.1:3000/"
ProxyPassReverse "/" "http://127.0.0.1:3000/"
```

Sürümünüzü `apachectl -v` ile kontrol edin. 2.4.46 ve öncesinde `mod_proxy_wstunnel` modülünü yükleyin ve WebSocket yolunu bir `ws://` adresine yönlendirin: `ProxyPass "/socket/" "ws://127.0.0.1:3000/socket/"`. İki durumda da WebSocket kuralı genel `/` kuralının üstünde durur. TLS Apache'de bittiği için tarayıcı `wss://` kullanırken Apache yerel uygulamayla düz `ws` konuşabilir; Apache'de "SSL üzerinden WebSocket" denince kastedilen budur.

## Reverse proxy için zaman aşımı nasıl ayarlanır?

Apache, arka ucun veri göndermesini en fazla `ProxyTimeout` kadar bekler; `ProxyTimeout` ayarlanmamışsa sunucunun varsayılanı 60 saniye olan genel `Timeout` değeri geçerlidir. Arka ucu ilk baytı göndermeden önce iki dakika çalışan bir rapor sayfası, bu değerlerden birini yükseltmezseniz birinci dakikada hata verir:

```apache
ProxyTimeout 180

ProxyPass "/reports/" "http://127.0.0.1:3000/reports/" timeout=300 connectiontimeout=5
ProxyPass "/"         "http://127.0.0.1:3000/"
```

`ProxyTimeout` bütün VirtualHost için geçerlidir. `timeout=` parametresi onu tek bir hedef için geçersiz kılar; `connectiontimeout=` ise bağlantının kurulması için beklenecek süreyi sınırlar, böylece çalışmayan bir arka uç saniyeler içinde hata verir. `retry=`, hata veren bir arka ucun ne kadar süre devre dışı kalacağını belirler (varsayılanı 60 saniye). Bekleyen her istek bir Apache işçisini (worker) meşgul ettiği için zaman aşımlarını yalnız gereken yollarda yükseltin.

## mod_proxy_balancer ile yük dengeleme nasıl yapılır?

Her arka uç için bir `BalancerMember` içeren bir `balancer://` grubu tanımlayın ve `ProxyPass` satırını bu gruba yönlendirin. Bunun için `mod_proxy` ve `mod_proxy_http` dışında `mod_proxy_balancer` ile `mod_lbmethod_byrequests` gibi en az bir yöntem modülü gerekir:

```apache
<Proxy "balancer://appcluster">
    BalancerMember "http://10.0.0.11:3000" route=a
    BalancerMember "http://10.0.0.12:3000" route=b
    BalancerMember "http://10.0.0.13:3000" status=+H
    ProxySet lbmethod=byrequests stickysession=ROUTEID
</Proxy>

Header add Set-Cookie "ROUTEID=.%{BALANCER_WORKER_ROUTE}e; path=/" env=BALANCER_ROUTE_CHANGED

ProxyPass        "/" "balancer://appcluster/"
ProxyPassReverse "/" "balancer://appcluster/"
```

`byrequests` istekleri eşit paylaştırır, `bytraffic` aktarılan bayta göre dengeler, `bybusyness` ise en az meşgul üyeyi seçer. `status=+H`, üçüncü sunucuyu yalnız diğerleri devre dışı kaldığında trafik alan bir yedek (hot standby) yapar. `route` değerleri ve `mod_headers` ile yazılan `ROUTEID` çerezi her ziyaretçiyi aynı üyede tutar (sticky oturum); bu, oturumları bellekte tutan uygulamalarda önemlidir.

[Apache'nin reverse proxy rehberi](https://httpd.apache.org/docs/2.4/howto/reverse_proxy.html), `mod_proxy_hcheck` ile sağlık kontrollerini ve `balancer-manager` durum sayfasını da anlatır; bu sayfaya erişim, örneğin `Require host localhost` ile güvenilen adreslere sınırlanmalıdır.

Yöntemlerin karşılaştırmasını [Yük Dengeleme (Load Balancing) Nedir?](/tr/blog/what-is-load-balancing) yazısında bulabilirsiniz.

## ProxyRequests neden kapalı kalmalı?

Çünkü `ProxyRequests On`, Apache'yi isteyen herkes için her adresi getiren bir forward proxy'ye çevirir; `ProxyPass` ise bu ayar olmadan çalışır ve varsayılan değer zaten `Off`'tur. Herkese açık bir sunucudaki açık forward proxy kısa sürede bulunur ve yabancılar tarafından spam ile saldırılar için kullanılır. Bu istekler sunucunuzun IP adresinden çıkar; adres kara listelere girer, barındırma firmanıza da kötüye kullanım bildirimleri gider. Eski bir rehberden kopyalanan bir satırın ayarı fark edilmeden açmaması için `ProxyRequests Off` satırını açıkça yazın; kendi makineleriniz için bir forward proxy gerekiyorsa onu `<Proxy "*">` bloğu ve `Require ip` ile sınırlayın.

## Yapılandırma nasıl test edilir?

Üç adımda test edin: söz dizimi, arka ucun tek başına çalışması ve Apache üzerinden geçen yol. Şu komutları sunucuda çalıştırın:

```bash
sudo apachectl configtest          # söz dizimi denetimi; hata varsa dosyayı ve satırı söyler
sudo apachectl -S                  # hangi VirtualHost hangi ada ve porta cevap veriyor
curl -I http://127.0.0.1:3000/     # arka uç tek başına
sudo systemctl reload apache2      # RHEL ailesi: sudo systemctl reload httpd
curl -I https://app.example.com/   # Apache üzerinden tam yol
```

`curl -I` yalnız durum satırını ve başlıkları yazdırır. Arka uç doğrudan yanıt verip Apache üzerinden vermiyorsa sorun proxy satırlarındadır; ikisi de yanıt vermiyorsa önce uygulamayı başlatın. Bir yönlendirmede `Location` başlığı her zaman herkese açık adı göstermeli, asla `127.0.0.1` adresini göstermemelidir. Bir şey ters giderse hata kaydını okuyun: Debian ve Ubuntu'da `/var/log/apache2/error.log`, RHEL ailesinde `/var/log/httpd/error_log` ya da VirtualHost'un belirttiği dosya.

## Bu, proxy hizmetlerinin sattığı proxy ile aynı mı?

Hayır. Reverse proxy sunucunuzun önünde durur ve onun adına konuşur; bir sağlayıcının sattığı proxy'ler ise istemcinin önünde durur. [HTTPS Proxy](https://proxynet.io/tr/https-proxy) bir forward proxy'dir: tarayıcınız, betiğiniz ya da sunucunuz giden isteklerini ona gönderir ve hedef site proxy'nin IP adresini görür.

İkisi aynı yapıda buluşabilir; örneğin Apache'nin arkasındaki uygulama, yalnız izin listesindeki tek bir adresten gelen istekleri kabul eden bir iş ortağı API'sini çağırıyorsa. Bir [Datacenter Proxy](https://proxynet.io/tr/datacenter-proxy), bu giden trafiğe özel ve sabit bir IPv4 adresi verir. IP başına satılan ürünlerde varsayılan olarak hedef site kısıtlaması vardır; iş ortağının sunucusuna planınızla erişilebildiğini kontrol edin.

## Apache reverse proxy ile nerede karşılaşırsınız?

En bilinen örnek, doğrudan internete açılmaması gereken bir uygulama sunucusudur: yerel bir portta çalışan Node, Python ya da Go uygulaması veya 8080 numaralı portta Tomcat içinde çalışan bir Java uygulaması; sertifikaları ve kayıtları Apache yönetir. Başka siteler için zaten Apache çalıştıran sunucularda ikinci bir web sunucusu kurmak yerine bir `ProxyPass` satırı eklenir. Ekipler aynı yapıyı birkaç uygulamayı tek alan adı altında toplamak, PHP'yi `mod_proxy_fcgi` ile PHP-FPM üzerinden çalıştırmak ve eski bir uygulamayı güncel TLS ayarlarının arkasında yayında tutmak için de kullanır.

## Sık görülen Apache reverse proxy hataları

Sorunların çoğu hata kaydında açık bir satır bırakır:

- **`Invalid command 'ProxyPass', perhaps misspelled or defined by a module not included in the server configuration`**: `mod_proxy` yüklü değil. Modülü açın ve `configtest` komutunu yeniden çalıştırın.
- **`AH00957: … attempt to connect to 127.0.0.1:3000 … failed` ve `AH01114: HTTP: failed to make connection to backend` satırlarıyla 503 Service Unavailable**: arka uç adresini dinleyen bir şey yok. Uygulamayı başlatın ya da portu düzeltin. Apache bu arka ucu `retry=` süresi boyunca (varsayılan 60 saniye) devre dışı tutar ve `AH00940 … disabled connection` yazar; bu yüzden 503, düzeltmeden sonra bir dakikaya kadar sürebilir.
- **"Error reading from remote server" ile 502 Bad Gateway**: arka uç bağlantıyı kabul etmiş ama kapatmış ya da zaman aşımı süresince sessiz kalmıştır. Önce uygulamanın kendi kaydına, sonra zaman aşımı ayarlarına bakın. Bu durum kodunun bütün nedenlerini [502 Bad Gateway Hatası Nedir, Nasıl Çözülür?](/tr/blog/502-bad-gateway) yazısında topladık.
- **Arka ucu `https://` yaptıktan sonra 502**: `SSLProxyEngine` eksik ya da arka uç sertifikası sunucunun adıyla uyuşmuyor.
- **`127.0.0.1` adresine ya da iç sunucu adına yönlendirme**: `ProxyPassReverse` eksik ya da adresi `ProxyPass` hedefinden farklı; uygulama `ProxyPreserveHost On` da isteyebilir.
- **Tarayıcı sayfanın çok fazla yönlendirme yaptığını söylüyor**: uygulama Apache'den düz HTTP geldiğini görüyor ve sürekli HTTPS'e yönlendiriyor. `X-Forwarded-Proto "https"` gönderin ve çatıya bu başlığa güvenmesini söyleyin.
- **Uygulamadan beklenmedik 404'ler**: iki `ProxyPass` argümanı arasında eğik çizgi uyumsuzluğu ya da uygulamanın bilmediği bir alt yol.
- **WebSocket bağlantısı kurulamıyor ya da hemen kapanıyor**: `upgrade=websocket` eksik, WebSocket kuralı `/` kuralının altında kalmış ya da sunucu `mod_proxy_wstunnel` olmadan 2.4.47'den eski bir sürüm çalıştırıyor.

## Karar rehberi

| İhtiyaç | Öneri |
|---|---|
| Tek uygulamayı bir alan adında yayınlamak | VirtualHost içinde `ProxyPass` + `ProxyPassReverse` |
| Uygulama tam adresli link üretiyor | `ProxyPreserveHost On` |
| Uygulama HTTPS'i bilmeli | `RequestHeader set X-Forwarded-Proto "https"` |
| Ziyaretçiler için HTTPS | `SSLEngine on` ile 443 numaralı porttaki VirtualHost |
| Arka uç HTTPS konuşuyor | `https://` hedef + `SSLProxyEngine on` |
| WebSocket, Apache 2.4.47+ | `upgrade=websocket` |
| WebSocket, eski Apache | `mod_proxy_wstunnel` + `ws://` |
| Yavaş sayfalar zaman aşımına uğruyor | O yolda `timeout=` ya da `ProxyTimeout` |
| Birden fazla uygulama sunucusu | `mod_proxy_balancer` ile `balancer://` |
| Bir yol Apache'de kalsın | Ana kuralın üstünde `ProxyPass "/path/" "!"` |

## Sıkça sorulan sorular

### ProxyPass ile ProxyPassReverse arasındaki fark nedir?

`ProxyPass` bir yola gelen istekleri arka uca gönderir; `ProxyPassReverse` dönüşte yönlendirme başlıklarındaki arka uç adresini yeniden yazar. İkisini aynı argümanlarla birlikte kullanın, yoksa uygulamanın yönlendirmeleri ziyaretçileri ulaşamayacakları bir adrese gönderir.

### Reverse proxy için ProxyRequests On gerekir mi?

Hayır. `ProxyRequests` yalnız forward proxy davranışını yönetir ve `ProxyPass` bu ayar kapalıyken çalışır; varsayılan değer de zaten kapalıdır. Sıkı erişim kuralları olmadan açmak, herkesin kullanabileceği açık bir proxy oluşturur.

### Apache ile birden fazla alan adı ya da uygulama nasıl proxy'lenir?

Her alan adına kendi `ServerName` ve `ProxyPass` satırlarını taşıyan ayrı bir VirtualHost verin ya da tek bir alan adını, uzun yollar önde olacak şekilde birkaç `ProxyPass` kuralıyla yollara bölün. Hangi VirtualHost'un hangi ada yanıt verdiğini `apachectl -S` gösterir.

### Apache'de SSL üzerinden WebSocket nasıl proxy'lenir?

TLS'i her zamanki gibi 443 numaralı porttaki VirtualHost'ta sonlandırın ve WebSocket yolunun `ProxyPass` satırına `upgrade=websocket` ekleyin. Tarayıcı `wss://` ile bağlanır, Apache yerel arka uçla düz WebSocket konuşur.

### Apache reverse proxy zaman aşımı nasıl artırılır?

VirtualHost içinde `ProxyTimeout` ayarlayın ya da yalnız o yolu değiştirmek için tek bir `ProxyPass` satırına `timeout=` ekleyin. İkisi de saniye cinsindendir; ikisi de yoksa Apache sunucunun 60 saniyelik `Timeout` değerini kullanır.

### Apache reverse proxy Windows'ta çalışır mı?

Evet. Direktifler aynıdır; `mod_proxy` ve `mod_proxy_http` modüllerini `conf\httpd.conf` dosyasındaki `LoadModule` satırlarının başındaki `#` işaretini silerek açarsınız. Apache projesi yalnız kaynak kodu yayımladığı için Windows sürümü üçüncü taraf bir dağıtımdan gelir.

## Özet

Apache reverse proxy için `mod_proxy` ile `mod_proxy_http` ve birbiriyle eşleşen `ProxyPass` ve `ProxyPassReverse` satırlarını taşıyan bir VirtualHost gerekir; `ProxyPreserveHost` ve `X-Forwarded-Proto` uygulamanın doğru adresler üretmesini sağlar. HTTPS'i 443 numaralı portta sonlandırın, WebSocket için `upgrade=websocket` ekleyin, `timeout=` değerini yalnız yavaş sayfalarda yükseltin ve birden fazla arka uç için `balancer://` kullanın. `ProxyRequests Off` kalsın, her yeniden yüklemeden önce `apachectl configtest` çalıştırın ve bir şeyi değiştirmeden önce hata kaydını okuyun.
